جشن تولد شاه دریا
شاه دریا و دایی چرنومور داشتند با ورق بازی میکردند، بازی «خرِ خاکی». شاه مثل همیشه تقلب میکرد. چرنومور هم وانمود میکرد که متوجه نمیشود.
خیلی کسلکننده است! ـ شاه دریا فریاد زد.
هیچچیز به دلخواه تو نیست ـ چرنومور غر زد ـ بیا شطرنج بازی کنیم.
دیروز که بازی کردیم، تو با بیشرمی بردی ـ شاه یادآوری کرد.
چرنومور با پوزخند پشت سرش را خاراند و ناگهان پیشنهاد داد:
بیا شطرنج زنده بازی کنیم!
یعنی چه؟ ـ چشمان شاه دریا از هیجان برق زد.
اسبهای دریایی میشوند اسبهای شطرنج، فقط باید دو دستهی سیاه و سفید پیدا کنیم. ماهیهای هشتپا را هم میگذاریم جای رخها ـ اینجا تخیل چرنومور گیر کرد.
مهرههای سرباز میشوند میگو ـ شاه گفت.
من ماهیای به اسم «هومهومونوکونوکوآپوآآ» میشناسم. بیاییم از آنها بخواهیم افسر شطرنج شوند؟ ـ دایی پیشنهاد داد.
چنین اسمی وجود ندارد! چطور این را حفظ کردی؟ ـ شاه متعجب شد.
چرنومور از جیب زره طلاییاش برگی از جلبک دریایی بیرون آورد. با جوهر مخصوص دریایی روی آن نوشته شده بود: «هومهومونوکونوکوآپوآآ یا سوزنماهی پیکاسو».
خود ماهی این را برایم نوشته ـ چرنومور با غرور گفت.
آره، با چنین اسمی فقط میشود افسر شد! ـ شاه دریا تصمیم گرفت و با لحنی فرمانی گفت: ـ برای وزیر، ماهیکرهای را صدا میزنیم و پادشاهان را ستارههای دریایی قرار میدهیم.
شاه بیدرنگ منشی دربار را فراخواند و فرمانی برای جمع کردن جانداران دریایی جهت بازی شطرنج زنده صادر کرد.
روز بعد، شطرنج زنده آماده شد. صفحهی شطرنج را روی بستر شنی، درست پشت کاخ شاه کشیدند و خانهها را با شن سیاه و سفید پر کردند.
شاه دریا و چرنومور روی لاکپشتهای دریایی بزرگ بر فراز سربازان خود حرکت میکردند. چند روز بازی شادی برپا بود. اول همه بینظم اینطرف و آنطرف میدویدند؛ فقط ستارههای دریایی کندرفتار با بیحوصلگی بازوهایشان را تکان میدادند و در جستجوی غذا آب را فیلتر میکردند. بعد همه عادت کردند و بازی را یاد گرفتند.
اما شطرنج زنده هم برای شاه دریا خستهکننده شد.
چرنومور رقص حوریان دریایی، جنگهای بازیگوشانهی medusaها و بازی «لپتای دریایی» را پیشنهاد داد، اما دلتنگی شاه برطرف نشد. دندان شاه هم که درد گرفته بود، وضع را بدتر کرد…
جراح ماهی را به کمک خواستند. چرنومور هم روی لاکپشتش سوار شد و به دیدن جادوگر زن رفت.
چرنومور، چرا اینقدر غمگینی؟ ـ جادوگر با همدردی پرسید ـ باز هم شاه دریا دلتنگ شده؟
نمیدانم دیگر چطور سرگرمش کنم، حتی دارم فکر میکنم با سپرماهیها جنگ راه بیندازم ـ چرنومور آه کشید.
نه، جنگ به درد ما نمیخورد! ـ جادوگر قاطعانه گفت ـ بهتر است به شاه پیشنهاد دهی جشن تولدش را بگیرد. مهمانها هدیه میآورند و او سرگرم میشود.
اما تولد او هنوز شش ماه مانده ـ چرنومور اعتراض کرد.
فهرست مهمانها، برنامهی جشن و منو را چه کسی مینویسد؟ کارهای زیادی است، شما هم کمک کنید.
قبلاً این کارها را درباریها انجام میدادند: نگهبان آداب، سرگرمکنندهی اصلی و سرآشپز اصلی.
مگر یادت رفته؟ تاریخ مهمی است! او نهصد و نود و نه ساله میشود! درباریهای شما هر سال همان کارها را تکرار میکنند: نه عقل دارند نه خلاقیت! ـ جادوگر غر زد.
درست است! ـ چرنومور فریاد زد ـ من همیشه آرزو داشتم اژدهای آبی را ببینم، اما نگهبان آداب هیچوقت او را دعوت نمیکند! ما خودمان دعوتش میکنیم!
آخر او خیلی کوچک است ـ جادوگر متعجب شد ـ میان مهمانها دیده هم نمیشود!
تو برایش یک معجون بزرگکننده بساز تا با تمام شکوه پیش همه ظاهر شود! ـ چرنومور بیهیچ دودلی گفت.
قرار گذاشتند. چرنومور به کاخ برگشت و جادوگر به کتابخانهی بزرگش رفت تا دستور ساخت معجون بزرگکننده برای اژدهاها را پیدا کند.
شاه دریا از اینکه خودش جشن تولدش را برنامهریزی کند خوشش آمد، حتی دندانش دیگر درد نمیکرد. نهصد و نود و نه سال، عدد کمی نیست و تاریخ بسیار زیبایی است! اول نشستند و فهرست مهمانها را نوشتند. باید ارتشی برای رساندن دعوتنامهها جمع میکردند.
شاه سلطان ماهی، ماهی طلایی، شیاطین دریایی، هیولای بزرگ کیتماهی، حوریان دریا، رودخانه و دریاچه، ماهیمرکب غولپیکر، اژدهای آبی و بسیاری از جانداران عجیب و رنگارنگ دریایی و موجودات افسونی را دعوت کردند.
ساعتها بحث کردند و حتی بر سر اینکه چه کسی دعوت شود و چه کسی نه دعوا کردند. یک ماه تمام صرف نوشتن فهرست مهمانها شد و شاه دریا دیگر دلتنگی را فراموش کرد.
یک ماه دیگر هم صرف نوشتن منو شد. هرچه به ذهنشان رسید در آن گذاشتند! مثلاً خورش گوشهای وزغ مردابساز. شکارچیان دریایی نمیتوانستند آنها را پیدا کنند، چون مرداب در دریا نبود. ناچار از جادوگران پیر خریدند، و آن زنها به خست معروف بودند!
صدفهایی با سس طلایی از گیاه کمیاب زمینی به نام «مروارید گل زرد». این گیاه فقط در کوههای نروژ میروید و ترولها آن را جمع میکنند. آخر مجبور شدند با مروارید سیاه پولشان را بدهند!
زبانهای سرخشدهی کوسههای سمی از دشتهای یخزدهی جنوبگان. با پنگوئنهای امپراتوری مذاکره کردند. آنها هدیهای نخواستند و در عوض رئیسشان دعوتنامهای برای جشن شاهانه گرفت.
برای این جشن باشکوه، برای اولین بار شراب را از باغهای کریمه سفارش دادند. نوشیدنی صورتینارنجی، با مزهای بینظیر. همچنین نوشیدنیای جوشان از مخروطهای دریایی به نام «نافتالپنو» درست کردند.
کیک جشن را بابا یاگا پخت، که کیکپزی مشهور بود. همهی مواد اولیه از زمین تهیه شده بودند. برای کیک، شیشهگران دربار ظرفی مخصوص و ضدآب ساختند.
جادوگر برای بابا یاگا معجونی ساخت تا بتواند هر مدت که لازم است زیر آب بماند. آنها هم حرفهای زیادی برای گفتن داشتند!
سرآشپز اصلی شب و روز آرام نداشت؛ باید چقدر مواد اولیه تهیه و جمع میکرد و چقدر غذای جدید آزمایش میکرد!
سرانجام شاه دریا و چرنومور به نوشتن فیلمنامهی جشن پرداختند. اینجا کار گیر کرد؛ هرچه شاه یا چرنومور پیشنهاد میدادند، قبلاً هم شده بود. آنها دلشان میخواست با چیزی متفاوت همه را شگفتزده کنند و خودشان هم خوش بگذرانند!
شاید خانگی را از روستای بزرگی دعوت کنیم، شاید مردم آنجا چیز تازهای داشته باشند ـ چرنومور پیشنهاد داد.
گفته شد و انجام شد. پیکی را با معجون جادوگر به نزدیکترین روستای ساحلی فرستادند تا خانگی بتواند در آب نفس بکشد.
شاه دریا و چرنومور از تعریف خانگی شوکه شدند. مردم حالا بیشتر در خانه مینشستند و به تلویزیونی نگاه میکردند یا به تلفن خیره میشدند. اینکه در تلفن چه میگذرد را خانگی نمیدانست، اما مردم حتی با آن میخوابیدند. تلویزیون هم مثل فرشی به دیوار بود، فقط تصاویری در آن رد میشد و همیشه خبر یا مسابقه پخش میکرد. خانگی بیشتر از برنامههای حیوانات و مسابقات ورزشی خوشش میآمد.
از خانگی چیزهای زیاد و عجیبی شنیدند. برای این گزارش او را با یک بشکه هویج دریایی ترشی پاداش دادند که خوراکی عالی بود.
شاه دریا و چرنومور تصمیم گرفتند بازیای ترتیب دهند. موجودات دریایی بیشتر بیسواد بودند و وقت کتاب خواندن نداشتند. پس تصمیم گرفتند مسابقات گوناگون برگزار کنند.
هرکس هرچه بلد است. سریعترین، قویترین، زیرکترین، زیباترین، کسی که بهتر داستان خندهدار میسازد، کسی که بهتر آواز میخواند. خلاصه مسابقات زیادی برگزار شد. سپس همهی برندگان جمع شدند و برای جایزهی بزرگ رقابت کردند. تنها ماند پیدا کردن فینال بزرگ.
همینطور شش ماه گذشت و روز تولد بزرگ رسید: نهصد و نود و نه سال! مهمانها جمع شدند؛ پر از جمعیت! هرگز دریا در یکجا اینهمه موجود، چه واقعی و چه افسانهای، ندیده بود. چند روز مسابقه برگزار شد و سپس فینال. اژدهای آبی برنده شد.
او در اول جشن معجون بزرگکننده نوشیده بود. هیچکس تا آن روز زیبایی چنین موجودی را ندیده بود! او مروارید سیاه با خالهای طلایی روی زنجیر پلاتین پیچخورده برد.
اژدهای آبی حالا هر وقت میخواست، بدون معجون میتوانست بزرگ یا کوچک شود، کافی بود از مروارید سیاه بخواهد.
صندوقچهی قدیمی
روز آخر جشن، مهمانها در صفی بزرگ جلوی تخت شاه دریا ایستادند تا هدیه بدهند. سه روز هدیه آوردند. هر چیزی که فکرش را بکنی بود! شمارشش ممکن نبود!
جشن با آتشبازی دریایی تمام شد. آن را ریفتی و دود سیاه برگزار کردند. کنار کاخ گلولههای آتشین، عروسدریاییها و ستارهها میدرخشیدند و همهجا با نورهای رنگارنگ پر شده بود. مردم خشکی هم هراسان شده بودند که نکند آتشفشان زیر آب بیدار شده باشد. اما اتفاق بدی نیفتاد و آتشبازی فقط یک شب طول کشید.
سرانجام همه رفتند. شاه دریا شروع کرد به باز کردن هدایا و از چرنومور کمک خواست. چند روز بعد صندوقچهای قدیمی، پوشیده از صدف و در شن، با قفل سنگین پیدا کردند.
یادم نمیآید این را به من هدیه داده باشند! ـ شاه دریا فریاد زد ـ فکر میکنی باز کردنش خطرناک است، چرنومور؟
ما که کلید هم نداریم ـ چرنومور متعجب شد ـ چطور بازش کنیم؟
لاکپشت تاراسک یک کلید طلایی به من هدیه داده و گفته که هر قفلی را باز میکند ـ شاه دریا گفت و ریسمانی از جلبک دریایی که با اشک حوریان خیس شده بود از گردنش درآورد؛ کلید طلایی به آن آویزان بود.
همانطور که لاکپشت گفته بود، کلید کاملاً در قفل جا افتاد. درب صندوقچهی قدیمی با صدای بلندی باز شد. داخل صندوقچه به سیوسه خانه تقسیم شده بود، سه در یازده. در هر خانه تخم طلایی بود و در مرکز آن تخمی سفید. کنار آن هم طوماری از جلبک دریایی بود و روی آن با جوهر مخصوص دریایی نوشته شده بود:
«شما تخمها را فعال کردهاید، یک شبانهروز بعد ترک میخورند. باید گهوارههایی شیشهای با سوراخهای کوچک برای گردش آب آماده کنید و تخمها را در آن بگذارید. از تخمهای طلایی سیودو پهلوان بیرون میآید ـ با فلسهایی مثل آتش که میدرخشد ـ و از تخم سفید شاهدخت قو. ابتدا آنها بچهماهی خواهند بود: سیودو تا طلایی و یکی سفید. آنها را با شیر ماناتیدا تغذیه کنید. پهلوانان نگهبانان وفادار خواهند شد. مربی آنها چرنومور است. شاهدخت قو را جادوگر تربیت میکند. پهلوانان میتوانند در آب به صورت ماهیان طلایی زندگی کنند و مدت کوتاهی به شکل انسان روی زمین بمانند، و شاهدخت قو در آب حوری دریایی است و روی سطح یا قوی سپید یا دختری با زیبایی بیمانند. دربارهی او خواهند گفت:
«آنسوی دریا شاهدختی است،
که نمیشود از او چشم برداشت:
روز نور خدا را میپوشاند،
شب زمین را روشن میکند،
ماه زیر گیسوانش میدرخشد،
و ستارهای بر پیشانیاش میسوزد.
و خودش چه باوقار است،
چون طاووس خرامان است؛
و وقتی سخن میگوید،
مثل رودخانهای زمزمه میکند»
کل کاخ به حرکت درآمد: شیشهگران دریایی گهوارههای شیشهای را از شن آبی میساختند، شکارچیان برای یافتن گاو دریایی رفتند، حوریهای دربار کتاب میخواندند تا یاد بگیرند گاو دریایی را بدوشند. شاه دریا، چرنومور و جادوگر در کنار یک فنجان چای ایرانی دربارهی تربیت پهلوانان آینده و شاهدخت قو گفتگو میکردند.
روز بعد همه چیز آماده بود: در حوضچهای بزرگ، سیوسه تخم یکردیف قرار داشتند: یک سفید و سیودو طلایی. شاه دریا روی تخت نشسته بود و چرنومور و جادوگر روی صندلیها منتظر ظاهر شدن بچهماهیها بودند.
صدای ترک خوردن آمد. تخم سفید ترک برداشت. بعد تخمهای طلایی هم ترک خوردند. پوستهها ناپدید شدند و حالا در حوضچه، سیودو بچهماهی طلایی و یک بچهماهی سفید شنا میکردند.
شاهدخت قو و پهلوانان آینده سریع رشد کردند و همه چیز را به سرعت یاد گرفتند. شاه دریا این را خواسته بود، چون نگهبانی خوب لازم داشت.
هیچ جنگی در افق دیده نمیشد، اما چه کسی با پهلوان مخالفت میکند! جادوگر ناچار شد معجون ویژهای برای رشد بچهها بسازد.
دیری نپایید که پهلوانان بزرگ و تنومند شدند. روزها چرنومور کنارشان بود و هرچه میدانست و بلد بود به آنها یاد میداد. با سختگیری و عشق پهلوانان بزرگ میشدند.
و از بچهماهی سفید، شاهدختی با چشمان آبی به دنیا آمد. جادوگر کنارش بود و مراقبش بود. جادوگر فکر میکرد شاهدخت قو جادوگری را یاد میگیرد، اما افسوس که جادو با او سازگار نبود. شاید بهتر هم بود. شاه دریا شاهدخت قو را مثل دخترخواندهاش میدانست.
شاهدخت به زیبایی بزرگ شد و آوازهاش در تمام دنیای افسانهای پیچید. خواستگاران از همهجا به کاخ شاه دریا آمدند. اما هیچکدام مورد پسند دختر نبود و شاه دریا هم نمیخواست دخترخواندهاش را به جنگلنشین، آبنشین یا ترول بدهد.
ناگهان از آن سوی زمین شایعات عجیبی پخش شد. گفته میشد اژدهای دریاییای ظاهر شده که به مزارع دلفینها و نهنگها آسیب میزند و حتی کوسههای وحشی هم از او میترسند. این شایعات گاهی شنیده میشد و گاهی از بین میرفت.
شاه دریا و چرنومور تصمیم گرفتند فعلاً کاری نکنند، شاید فقط حرف بود. بهعلاوه کاخ شاه دریا زیر حفاظت قابلاعتماد سیودو پهلوان و چرنومور بود!
اژدهای آبی
ناگهان اژدهای آبی بزرگی با همان مروارید سیاه روی گردن و نامهای در دست آمد. او را با تمام احترام به کاخ بردند. شاه دریا نامه را باز کرد و شروع به خواندن کرد. هرچه بیشتر میخواند رنگش بیشتر میپرید. آخر با قاطعیت به اژدهای آبی گفت:
این هرگز نمیشود!
و به چرنومور و پهلوانانش دستور داد اژدها را بیرون از کاخ ببرند.
همین که اژدها را بردند، شاه دریا از تخت پایین پرید و دور چرنومور دوید، از خشم سرخ شده بود و نامه را تکان میداد. چرنومور به سختی شاه را آرام کرد.
شاه دریا نامه را به او داد و خودش با عصبانیت نفسنفس میزد. دایی چرنومور طومار جلبک را باز کرد. هرچه بیشتر میخواند، صورتش سرختر میشد. در نامه نوشته شده بود:
«میخواهم شاهدخت قو همسر من شود. مهلت یک هفته است. جهیزیه لازم نیست. اگر نپذیرید، او را زنده نخواهید دید! هفتهی دیگر، در هشت شب به وقت دریا، کنار جزیرهی بویان منتظر همسرم هستم». و امضا: «بزرگ و توانا».
چرنومور بیآنکه وقت را با حرف هدر دهد، با لاکپشت دریاییاش به سوی جادوگر تاخت و شاه دریا هم دنبالش رفت! هر دو به سراغ زن جادوگر رفتند و نامه را به او دادند. او خواند و رنگش پرید.
آرام باشید! ـ جادوگر پس از خواندن گفت ـ فکر میکنیم، یک هفته وقت داریم. نامه را چه کسی آورد؟
اژدهای آبی. یادت هست؟ همان که مسابقه را برد؟ مروارید سیاه هم گرفت ـ چرنومور گفت.
اندازهاش چقدر بود؟ ـ جادوگر پرسید.
خیلی بزرگ! ـ شاه دریا فریاد زد.
با این مروارید چیزی درست نیست ـ جادوگر زیرلب گفت ـ طبق محاسبات من، دیگر نباید کار میکرد.
ناگهان قفسهای بلند و نردبانی ظاهر شد. جادوگر با زحمت از نردبان بالا رفت و در هر قفسه، کتابهای قدیمی را جستجو میکرد. نردبان هرچه بلندتر میشد، جادوگر بیشتر بالا میرفت.
سرانجام در بالاترین ردیف، طوماری پوشیده از صدف پیدا کرد. زیر لب ورد خواند و همهچیز ناپدید شد: قفسه و نردبان. با حرکت آرام دست، صدفها از روی طومار محو شدند.
جادوگر طومار را باز کرد و خواند:
میرو ترادی سیتکو لانی،
ژلداوارو پریگلاتی
چرپینو، اورتولتی
ویکالتیدو ترینگوپوتی.
این چه طلسمی است؟! ـ شاه دریا خشمگین شد.
مزاحم من نشوید، زبان قدیمی را فراموش کردهام ـ جادوگر غر زد ـ باید یک فنجان چای بنوشم!
با یک حرکت، سفرهای با چای و شیرینیهای دریایی جلوی همه ظاهر شد. جادوگر تازه جرعهای چای نوشیده بود که ناگهان فکری به سرش زد:
حالا همهچیز را میدانم! اژدهای آبی با کمک مروارید سیاه نهتنها میتواند اندازهاش را عوض کند، بلکه میتواند به هر موجودی تبدیل شود. او فرستادهی بزرگ و توانا نیست، خودش همان بزرگ و توانای مغرور است، افسوس…
چطور شد؟ تو خودت این بلا را سر ما آوردی؟ ـ شاه دریا خشمگین پرسید.
مرا ببخشید ـ جادوگر با صدای لرزان گفت ـ گیاه دریایی «کریپولوتا» ی نازک را پیدا نکردم و به جایش «کریپولوتا»ی شاخهدار برداشتم، فکر نمیکردم اینقدر اثر کند…
و تو چرنومور، تو هم قبل از جشن تولد من مدام میگفتی: دعوتش کن، دعوتش کن! هر دوی شما مقصرید! حالا چه کار کنیم؟ ـ شاه دریا عصبی فریاد زد.
در طومار نوشته شده که فقط یک انسان میتواند اژدهای آبی را شکست دهد. هیچ جادوگری در برابر اژدها ناتوان است. مروارید سیاه اژدها را از هر جادویی محافظت میکند.
انسان را از کجا پیدا کنیم؟ اژدهای آبی بزرگ است و در اعماق دریا شنا میکند، اما انسان فقط هوا تنفس میکند! ـ چرنومور با اندوه گفت.
یک فکری دارم. باید ببینیم شاهدخت قو میتواند به پرنده یا انسان تبدیل شود یا نه. تا حالا این کار را نکرده، دریا را دوست دارد. بعد فکر میکنیم ـ جادوگر گفت…
ادامه دارد.