امروز یکی دیگر را هم بردند. سگ پیری به اسم ای تو گفت با این سرعت، آخرش فقط من میمانم. ای تو یک گلدن رتریور بود، هرچند پشمش بیشتر به علف خشک شباهت داشت. تقریباً کور شده بود، روی پای عقبش لنگ میزد و اغلب تا رسیدن به حیاط هم نمیتوانست صبر کند.
ای تو قبلاً پیش یک آدم زندگی میکرد. سگ پیر اغلب با یادآوری پدربزرگش لبخند میزد؛ اینطور صدایش میکرد. محبوبترین داستان ای تو این بود که چطور با همان پدربزرگ به گردش میرفت. «با هم لنگیدن خیلی خوش میگذشت»، این را با خنده میگفت. داستانش را همیشه از دور شروع میکرد، ولی هیچوقت تمام نمیکرد، چون خوابش میبرد.
من از وقتی توله بودم یک آدم برای خودم داشتم. کمی بزرگتر از تو بودم. وقتی به دنیا آمدم، مامانم گفت مثل آفتاب میدرخشم. اوه، چقدر شیطان بودم! باورت میشود وقتی به اندازه تو بودم، یک کفش کامل را خوردم؟ آره، با بند و همهچیز! — پیرمرد سعی کرد پنجهاش را بلیسد، ولی کنار آن، کف زمین را لیسید.
وقتی به دنیا آمدم، مامانم گفت من از همه کوچکترم و باید همیشه مراقب باشم، — من آرام وسط حرفش پریدم و پنجه طلاییام را لیسیدم، — ولی من خیلی چیزها را به دست آوردهام! قبلاً به خاطر مامان جلو نمیآمدم، ولی حالا خودم از جعبه بیرون میآیم.
هه، — پیرسگ خندید، — با این سرعت، در این خانه فقط من و تو میمانیم. و تو خیلی چیزها را از دست میدهی…
چه چیزی را؟ چی؟ ای تو! — با سرم آرام به پهلوی سگ زدم. او آه بلندی کشید و خروپف کرد.
خوابش برد، — ناراحت شدم. وقتی بیدار شود، یادش نمیآید که میخواست چه بگوید. کار دیگری نبود، پس تصمیم گرفتم به قفسم برگردم.
ما در خانهای بزرگ با باغچه کوچک سیب زندگی میکردیم و هر روز آنجا گردش میکردیم. وقتی به دنیا آمدم، برادرها و خواهری هم داشتم. ولی سه برادرم حالا آدمهای خودشان را پیدا کردهاند.
آدم مامانم دختری با دستهای گرم و نرم است. اسمش نرگس است. مامان خیلی دوستش دارد و همیشه مراقبش است. یک بار دیدم مامان وقتی صورت نرگس خیس بود، آرامش میکرد. بعدها مامان توضیح داد که این کار «گریه کردن» نام دارد و آدمها وقتی غمگیناند این کار را میکنند.
مادرم شبنم نام دارد. از پدرم چیز کمی میدانم. نمیدانم اسمش آرش است یا امیر. در همسایگی زندگی میکند و وقتی به پارک بزرگ میرویم، او را میبینیم. گاهی با ما بازی میکند.
نزدیک قفس که رسیدم، احساس کردم موهای پشتم سیخ شد. از گوشه چشم تولهسگی را کنارم دیدم. بدترین قسمتش این بود که هیچ صدایی نمیداد و بویی هم نداشت. کاملاً منقبض شدم، مثل سیم کشیده، پاهایم حرفم را گوش نمیکردند و از ترس حمله، سر جایم خشک شدم.
دقیقهها گذشت، ولی حملهای نشد. شنیدم که در اتاق باز شد. این قدمهای سبک نرگس بود. دنبالش صدای پنجههای کوچک روی کف هم آمد.
رسیدیم خانه، — نرگس با صدای زنگدار گفت و قلاده مامان را باز کرد. صدای برخورد قلاده با صندلی را شنیدم و همان لحظه بالاخره مرا دیدند.
خرگوش، چرا وایسادی؟ — آدم مامان رو به من گفت.
نرگس آرام نزدیک آمد. احساس کردم دستهای گرمش زیر شکمم را گرفتند و به بالا بلندم کردند.
عزیزم، چقدر میلرزی! — نرگس گفت و محکم به خودش فشردم. صورتم را به گردنش فشردم و با نالهای آهسته زوزه کشیدم. اگر مامان به او اعتماد دارد، پس من هم میتوانم.
ناگهان نرگس شروع کرد به لرزیدن و صدای خنده زنگدارش را شنیدم. با تعجب سرم را بالا بردم و ناراحت نگاهش کردم. او هنوز میخندید، ولی شروع کرد به توضیح دادن.
تو واقعاً خرگوشی! دوباره از تصویر خودت ترسیدی. ببخش، — در همین لحظه با صدای زنگدار پیشانیام را بوسید. آدمها خیلی عجیب میلیسند: نرم و خشک.
تصمیم گرفتم آینه را از جای همیشگیات برداشته و جای دیگری بگذارم و یادم رفت به تو بگویم، — نرگس دوباره مرا فشرد و روی زمین گذاشت. مامان کنارم نشسته بود. به محض اینکه روی زمین قرار گرفتم، مامان همان جایی را بوسید که آدمش بوسیده بود.
حالا غذا میخوریم، — نرگس گفت، سر مامان را نوازش کرد و به سراغ ای تو رفت.
برایت دوباره توضیح بدهم آینه چیست و چطور کار میکند؟ — مامان با مهربانی گفت و مرا از پا تا سر بو کشید.
نه، — با ناراحتی غرغر کردم و به تولهسگ عجیبی که در آینه بود نگاه کردم. آنجا سگ کوچکی مثل من نشسته بود. او با چشمهای ناراحت نگاه میکرد: یک گلوله طلایی کوچک با چشمهای سیاه مثل دکمه. در این لحظه مامان با بینیاش هلم داد و من به پشت افتادم و در آینه شکم صورتیام دیده شد.
ای بابا، — گفتم و سعی کردم روی پاهایم بایستم، ولی مامان شدیداً شروع کرد به شستن من.
عصر مهمان میآید. شاید آدم مخصوص خودت را ملاقات کنی. و برای این کار چه چیزی لازم است؟ — مامان لیس زدنم را متوقف کرد و منتظر به من نگاه کرد.
روی پاهایم بلند شدم، خودم را تکان دادم و آرام گفتم، سرم را به سمت زمین خم کرده و فقط چشمانم را به سمت مامان بالا آوردم:
باید تمیز باشم؟
خرگوش ترسو! خرگوش ترسو! — دوباره هلم دادند، آنقدر محکم که نزدیک بود بیفتم، ولی پنجه نرم مامان مرا روی هوا گرفت. کنار ما برادر بزرگترم میپرید. نرگس به او اسم برق داد. نمیدانم معنیاش چیست، ولی برای من او یک شیطان و اذیتکننده بود.
عزیزم، آرامتر، — مامان به برادرم گفت و کمکم کرد روی چهار پا بایستم.
مامان! امروز مستقل میشوم، امروز آدم خودم را رام میکنم و میروم در خانهاش نظم برقرار میکنم، — برادرم وراجی میکرد و در تمام اتاق میدوید و گاهی در پاهای خودش گیر میکرد. آن وقت فقط روی زمین میغلتید بدون اینکه سرعتش را کم کند.
آنقدر تند میدوی که کسی نمیتواند بگیردت و تو اینجا میمانی، — من بیشتر از روی ناراحتی غرغر کردم تا اینکه واقعاً این را فکر کنم.
برادرم توجهی نکرد یا شاید نشنید، چون با تمام قدرت داشت عروسک اردک مورد علاقهاش را تکان میداد. روی صورت اردک گویی نوشته شده بود: «کمک». در این لحظه احساس کردم کنارم چیزی به کوچکی خودم و گرم نشست.
به او توجه نکن، منظورش اذیت کردن تو نبود، — این نقطه بود. او آرام به برادری نگاه میکرد که حالا اردکش را گم کرده بود و گوشه فرش را گرفته بود.
نقطه — این اسمی بود که نرگس به او داده بود، چون فکر میکرد آخرین تولهای است که به دنیا میآید. ولی یک دقیقه بعد از او، من به دنیا آمدم. و اسم همان ماند.
نقطه آرامترین بود. دوست داشت مدتها از پنجره نگاه کند یا فقط روی چمن بنشیند. نقطه نگرانی نداشت، چون اولین نفر از ما بود که آدم خودش را پیدا کرد.
این آدم خواهر کوچک نرگس شد و به زودی میآید و نقطه را به دریا میبرد. من نمیدانم دریا چیست. مامان گفت آن آب بزرگی است.
خواهرش بهترین دوست من بود و از همه ما بیشتر آب را دوست داشت. برای همین خیلی خوشحالم که نقطه جایی زندگی میکند که برایش خوب است.
نرگس با ظرفهای پر غذا برگشت. مامان مرا و نقطه را بوسید، روی برق که داشت گوشه فرش را میخورد کمی غرید و به سمت ظرفها رفت. برادر و خواهر پشت سر مامان رفتند و من همانجا کنار آینه نشستم.
از داخل آینه تولهسگ کوچکی با چشمهای همیشه ترسان به من نگاه میکرد. پشمش از لامپ گرد بزرگی که روی سقف بود کمی برق میزد و به نظر میرسید شبیه پرتو آفتاب شدهام.
به محض اینکه بزرگتر شدم، مامان و سگ پیر به من گفتند برای این به دنیا آمدهام که آدم خودم را پیدا کنم، با او خوشبخت باشم و خودم هم خوشبختی ببخشم. آن وقت پرسیدم خوشبختی چیست؟
مامان گفت خوشبختی این است که ببینی آدم مخصوصت کنارت لبخند میزند. و برای فهمیدن اینکه آدمت واقعاً خوشبخت است، باید بو بکشی. آدم خوشبخت بوی خاصی پیدا میکند، ولی این را فقط وقتی میفهمم که آدم خودم را ملاقات کنم.
ای تو گفت خوشبختی این است که تو و آدمت یک چیز را دوست داشته باشید. بیشتر از این چیزی نگفت، چون خوابش برد.
روی پاهایم ایستادم و به سمت ظرف غذا رفتم. برق خودش ظرفش را روی سرش واژگون کرده بود و با لذت کف زمین را میلیسید و تکههای غذای ریخته را جمع میکرد. نقطه مثل همیشه کنار ظرف آب دراز کشیده بود و گاهی زبانش را داخل آب میبرد تا دایرههایی ایجاد شود. مامان وقت خودش را با نرگس میگذراند و سرش را روی زانوهایش گذاشته بود و اجازه میداد نوازشش کند.
همینکه شروع به خوردن کردم، صدای در را شنیدم. مامان تکانی خورد، ولی زود آرام شد. نرگس دوید تا در را باز کند.
نقطه از ظرف بیرون آمد و روی فرش آبی مورد علاقهاش که مقابل پنجره بود دراز کشید. او در جستوجوی آدم شرکت نکرده بود، پس سعی میکرد جلوی چشمها نیاید. برق دوباره به یاد اردک افتاد و با افتخار درست روبهروی در نشست. از بیصبری دمش آنقدر سریع تکان میخورد که گویی برادرم مثل هلیکوپتر به هوا میرود.
میخواستم پشت مامان پنهان شوم، ولی او اجازه نداد. تنها کاری که اجازه داد این بود که بین پاهایش بنشینم، مثل پشت دروازه.
مهمان داریم، — نرگس گفت.
چیزی بزرگ و نامفهوم به اتاق پرید. شروع کرد به دویدن این طرف و آن طرف. برق اردکش را رها کرد و با پارس شادی شروع کرد به دویدن دنبال آن موجود. من از ترس سعی کردم عمیقتر به پشم مامان بچسبم، ولی پنجههای سفت مرا دوباره سر جایم برگرداندند.
مکس! لطفاً آرامتر و با احتیاط! ما مهمان هستیم! — آدمی که وارد سالن شد این را گفت. او شبیه نرگس بود، ولی لاغرتر و با موهای تیره و کوتاه روی سرش. موهای نرگس روشن، بلند بود و همیشه چیزی شبیه دم ما آنها را جمع میکرد.
اسم من مهسا است، — آدم خودش را معرفی کرد، — و این پسر من علی است.
مهسا به موجودی اشاره کرد که آرام شده بود و شبیه یک پسربچه شده بود. علی تازه داشت سعی میکرد اردک را از برق بگیرد.
و این دختر من سارا است، — مهمان گفت و سعی کرد کسی را که شبیه یک دختربچه بود از پشت خودش بیرون بکشد. سر گرد با موهای روشن برای لحظهای از پشت مهسا پیدا شد، سریع سر تکان داد و دوباره پنهان شد.
خیلی دلم میخواست آن سر گرد را از نزدیک ببینم. با بو کشیدن، چیزی تازه حس کردم که قبلاً هرگز حس نکرده بودم. اینقدر شگفتزده شدم که از لابهلای پاهای مامان سرک کشیدم.
همینکه این کار را کردم، حس کردم یک تکان کوچک به طرف مهمانان دارم. در همان لحظه مامان بلند شد و به سمت کاناپهای رفت که آدمها روی آن نشسته بودند. کنار نرگس نشست.
نرگس و مهسا درباره چیزی صحبت میکردند و من، هرچند از ترس کاملاً جمع شده بودم، خیلی میخواستم آن دختربچه را ببینم. و یک بار دیگر آن چیز تازه و ناشناخته را حس کنم.
با ترس به مامان نگاه کردم، او لبخند زد و سر تکان داد. راه برگشتی نبود. برق حالا با آدم خودش بازی میکرد و این صد برابر از ناشناخته ترسناکتر بود.
آرام، روی شکم به سمت کاناپه خزیدم، چشم از سارا برنمیداشتم و گوشهایم را تیز کرده بودم تا اگر خطری بود، زودتر بشنوم. بینیام درگیر بوی ناآشنایی بود که انگار میخواست چیزی درباره مهمان به من بگوید. سارا در همین حین کمی از مامان فاصله گرفت، چون نشستن آنقدر نزدیک احتمالاً ناراحتکننده بود، و با خجالت به سمت من نگاه کرد.
از شگفتی بیشتر از ترس، سرجایم خشک شدم. روی پاهای عقبم نشستم، سرم را کمی به یک طرف خم کردم و شروع کردم به ورانداز کردن مهمان. موهای سارا که روی شانههایش ریخته بود، همرنگ پشم من بود. چشمهای درشتش متعجب و ترسیده نگاه میکردند.
«از من میترسند؟» — این فکر به ذهنم رسید و دوباره به مامان نگاه کردم. مامان دوباره سرش را تکان داد و بین نرگس و مهسا نشست و نشان داد که اینجا امن است.
پشت سرم چیزی محکم افتاد و من سرم را به زمین نزدیک کردم و گوشهایم را تا جایی که میتوانستم به سرم چسباندم.
مکس! — مهسا با ترس فریاد زد و او و نرگس به سمت صدا دویدند.
آهسته سرم را بلند کردم و همان بوی آشنا را از خیلی نزدیک حس کردم. با یک چشم باز، مامان و سارا را دیدم. مامان نزدیکم آمد، روی سرم را لیسید و در گوشم گفت: «شجاع باش. کمکش کن تا مثل تو شجاع شود».
مامان به جایی رفت که چیزی را انداخته بودند. من و سارا تنها ماندیم.
سارا آنوقت روی پاشنههایش نشست و با دقت به من نگاه کرد. باز همان بو... روی پاهای عقبم نشستم.
«شاید خوشبختی اینطور بو میدهد؟ — این فکر در سرم چرخید، — شاید خوشبختی یعنی با هم شجاع بودن؟»
بو قویتر و خوشتر میشد. دختربچه زانو زد و خم شد به سمت من. تمام شجاعتم را در پنجههایم جمع کردم و آهسته، بیآنکه سرم را بلند کنم و گوشهایم را باز کنم، به سمت دختربچه رفتم. پشت سرم هنوز صداهایی بود، ولی دیگر دعوا نمیکردند. سرعت قدمهایم را زیاد کردم: چرا نمیدانم، ولی دلم میخواست به دختربچه برسم، پیش از آنکه کسی دوباره به اتاق بیاید.
چند قدمی که برداشتم، به چیزی خوردم. این دست سارا بود که به سمت من دراز شده بود. کف دستش مثل خوشمزهترین استخوان بو میداد.
با این لمس خودم را شجاعترین سگ احساس کردم و بالاخره فهمیدم آن بو یعنی چه. فهمیدم منظور مامان چه بود. خوشبختی بوی عشق میدهد، و جایی که عشق هست، ترسی نیست.
با احتیاط پوزهام را روی کف دست سارا گذاشتم و برای اولین بار دیدم که او لبخند زد. سارا با مهربانی دستش را زیر شکمم گذاشت و بلندم کرد. روی زانوهایش بودم.
چشمانم را بستم و دوباره آن بوی حالا آشنا را بو کشیدم، و حس کردم خانهام اینجاست. خانه همان جایی است که بوی عشق میدهد، و مهم نیست در آنجا به دنیا آمده باشی یا نه.
کاملاً جرئت پیدا کردم، روی زانوهای آدم خودم نشستم و به سارا نگاه کردم. او لبخند زد و خواست سرم را نوازش کند، ولی با تردید دستش را نگه داشت. «کمکت میکنم شجاع شوی»، قول دادم و خودم را بالا کشیدم و دستش را لمس کردم.
روز بعد من دیگر در خانه جدیدم ساکن شده بودم. البته نه فقط من. برق در اتاق کناری زندگی میکرد.
مامان ما را آرام بدرقه کرد. گفت به من افتخار میکند. به برق هم چیزی گفت، ولی من گوش ندادم. از رفتن ترسی نداشتم، چون میدانستم در پارک بزرگ همدیگر را خواهیم دید. سگ پیر آمد تا خداحافظی کند و حتی شروع کرد به گفتن حرفهای هوشمندانه و طولانی، ولی دوباره خوابش برد. نقطه برایمان چشمکی زد و به سمت آب دریا رفت.
در تخت جدیدم کش و قوسی آمدم و تازه میخواستم کمی بخوابم که صدای بسته شدن در را شنیدم.
دوست من، من خانهام، — صدای آدم خودم در خانه پیچید و همان لحظه صدای پای تند کسی را شنیدم که از پلهها بالا میآمد.
به سمت در دویدم. سارا روی زانوهایش ایستاده بود و دستهایش را به سمت من دراز کرده بود. از خوشحالی سرخوش، به آغوش گرمش پریدم.
من در خانهام هستم و اینجا جای ترس نیست، فقط جای خوشبختی است. و من دیگر خرگوش ترسو نیستم، بلکه یک دوست واقعی هستم!