Samenvatting van het vorige deel
Lees deel 1: Voorgeschiedenis en achterkamertjes van het sprookje over tsaar Saltan
Op een dag verveelde de Zeetsaar zich, en de Heks en oom Tsjernomor stelden voor dat hij zijn 999e verjaardag zelf zou organiseren.
De tsaar raakte enthousiast, bedacht veel wedstrijden en spelletjes, en de winnaar was de Blauwe Draak. Als beloning gaf de Heks hem een zwarte parel, een toverparel die de draak moest helpen groeien.
De winnaar vertrok, het feest was voorbij, en de Zeetsaar begon de geschenken uit te pakken. Tussen de gaven vond hij een oude kist, waaruit visjes tevoorschijn kwamen. Met een groeitoverdrankje veranderden ze in 32 helden en de zwanenprinses.
De helden werden onder bevel van Tsjernomor in de koninklijke wacht geplaatst, en de Zeetsaar hield van de zwanenprinses als van zijn eigen dochter.
Na verloop van tijd verscheen de Blauwe Draak, enorm en ontzagwekkend. Hij eiste de zwanenprinses als bruid. De tsaar, Tsjernomor en de Heks wisten niet wat ze moesten doen. De Heks bedacht toen dat ze de prinses kon leren door de lucht te vliegen en over land te lopen.
De gedaanteverwisselingen van de zwanenprinses
Na de bijeenkomst gingen de Heks, de Zeetsaar en Tsjernomor op zeeschildpadden naar het paleis. Daar speelden de zwanenprinses en de helden een achtervolgingsspel. De Heks riep de prinses en stelde een ander spel voor: vogel of mens worden.
De prinses vond het een goed idee, en iedereen ging naar de zeekant. De volwassenen reden op schildpadden, de zwanenprinses zwom zelf, als een zeemeermin. En alle broers volgden haar. Hoe zouden ze hun enige zus alleen laten? Ze kwamen dicht bij het wateroppervlak, en de Heks zei:
Spring, schoonheid, op het land en adem diep de frisse lucht in. Je moet een vogel worden! Vlieg een eindje boven de zee. Stijg dan zo hoog mogelijk en duik als een steen het water in!
De zwanenprinses was verbaasd, maar zei niets en deed gehoorzaam wat haar gevraagd werd. En zo gebeurde het: eerst veranderde ze in een zwaantje, vloog boven de zee, strekte haar vleugels, en daarna dook ze als een steen het water in en werd weer een zeemeermin.
Ik wilde helemaal niet terug! riep ze. Vliegen en lucht inademen is gewoon prachtig!
En ik dan? zei de Zeetsaar bedroefd. Hoe moet ik zonder jou, lieve dochter?
Vader, ik ga je niet verlaten, hier is mijn thuis, zei het meisje terwijl ze de Zeetsaar omhelsde.
De helden begonnen Tsjernomor over te halen om ook hen lucht te laten inademen, maar de Heks verbood het: het is beter om het morgen vroeg te proberen, nu is er geen tijd voor.
Genoeg tijd verspild, mopperde de heks. Ik moet nog controleren hoe de prinses als mens verandert.
Zwanenprinses, verander in een zwaantje, vlieg naar het land, daal neer in de struiken, schud je veren uit en beweeg je. Ga daarna weer het water in, je wordt een zeemeermin of een vogel. Jammer dat we niet zien wat er met je gebeurt. Wacht, ik heb nog een schaal met een rijpe appel! Wacht hier op me, ik ben zo terug, riep de Heks en verdween.
En zie, de Heks verscheen weer op haar zeeschildpad, met toverspullen in haar handen.
Zwanenprinses, het is tijd! riep ze.
De zwanenprinses kwam uit het water, en de anderen drukten zich tegen de schaal. Ze keken hoe de appel rolde en zagen alle gedaanteverwisselingen van de prinses voor hun ogen. De helden zwommen dicht bij elkaar, duwden en wilden ook zien.
Ze vloog als zwaan, vloog een tijdje boven de zee en keerde terug naar de kust. Ze daalde neer in de struiken, schudde haar veren uit, bewoog zich en veranderde in een meisje van ongekende schoonheid. Ze liep een tijdje over de aarde. Overal voelde ze zich thuis: op het land, in de lucht en in de diepe zee. Maar het was tijd om terug te keren!
Goed gedaan, dochter, prees haar de Heks.
De prinses en de helden renden wedstrijdje naar het paleis, terwijl de Zeetsaar, Tsjernomor en de Heks weer raad gingen houden, in het huis van de heks.
De Heks legde een betovering op het huis: niemand kan zien of horen wat er gebeurt. Toen begonnen ze na te denken hoe ze de Blauwe Draak moesten verslaan.
Raad in het huis van de Heks
In een koninkrijk niet ver van het eiland Boejan werd prins Gvidon geboren, zei de Heks, maar zijn tantes, de wever, de kokkin en de schoonmoeder Babarieha, willen hem uit de weg ruimen. En niet alleen de baby, ook zijn moeder. Ik vrees dat ze zullen slagen. Ik kan het niet tegenhouden. Maar we hebben de prins nodig, want alleen hij is geschikt om de zwanenprinses te redden.
Maar hij is nog zo klein! riepen Tsjernomor en de Zeetsaar in koor.
Dat is geen probleem. Hij groeit in één nacht, ik heb een groeitoverdrank voor kinderen! Zijn jullie dat vergeten? antwoordde de Heks.
De heks vertelde alles wat ze had bedacht om de zwanenprinses, de baby en zijn moeder, de tsarina, te redden.
Opnieuw moest een kabouter uit het dichtstbijzijnde dorp aan de kust worden ontboden. De Heks gaf hem een drankje: zodra de bode van tsaar Saltan was teruggekeerd, moest hij de prins in het geheim laten drinken, zodat hij in de nacht, terwijl hij met zijn moeder in het vat dreef, zou groeien.
De bode van tsaar Saltan keerde terug met goed nieuws, maar de tantes en schoonmoeder Babarieha veranderden de goede brief in een slechte. De boyars lazen de valse boodschap voor aan de tsarina in haar slaapvertrek: het maakte hen niets uit! Ze kondigden haar en haar zoon het slechte lot aan: in een vat kruipen en de zee in!
En dit alles keken de Heks, de Zeetsaar en Tsjernomor op de schaal met de rijpe appel.
Tsjernomor, ga op je schildpad zitten en roep de helden! Vaar snel naar de zeekust, want nu wordt de tsarina met de baby in het vat gezet en in zee gegooid. Jullie moeten voorkomen dat ze verdrinken en ze naar het eiland Boejan brengen, zodat de tsarina denkt dat ze over zee vaart!
Gezegd, gedaan.
De helden haalden het vat op het eiland Boejan en verdwenen ongemerkt.
De Blauwe Draak en de zwanenprinses
Ondertussen voer de zwanenprinses, begeleid door de Heks, naar het eiland Boejan. De Blauwe Draak wachtte daar op haar, enorm, met glanzende schubben. Toen hij de zeemeermin zag, gloeiden zijn ogen als vuur. De Heks fluisterde tegen de zwanenprinses:
Verander nu meteen in een vogel!
De zeemeermin sprong uit het water, ademde diep in en werd een sneeuwwitte vogel.
De Blauwe Draak werd woedend dat hij was bedrogen, veranderde ook van gedaante en werd een zwarte valk.
Hij vloog op de witte zwaan af, en krabde en beet naar haar. De zwaan daalde op het water neer, maar de valk bleef haar aanvallen.
Maar de geboren prins, nu een sterke jongeman, zag wat er gebeurde en snelde haar te hulp.
De valk verdronk in de diepe zee, en een zwerm visjes met drie rijen tanden viel op zijn lichaam aan. Alleen zwarte veren dobberden nog op de golven.
En de zwarte parel aan een gedraaide platina ketting keerde terug naar de Heks. Nooit meer zal de kwaadaardige, machtige tovenaar het zeerijk binnendringen.
De zwanenprinses
Ach, vader, de prins heeft me zo bevallen. Hij heeft mij gered! Wat moet ik doen? Ik wil bij hem zijn!
En ik dan? Je hebt beloofd dat je altijd bij mij zou blijven, zei de Zeetsaar verdrietig.
De tranen rolden over de wangen van de zwanenprinses, ze omhelsde haar vader, maar haar hart scheurde: op aarde voelde ze zich goed, en in het paleis van de Zeetsaar ook.
De zeemeermin ging de Heks om raad vragen.
Wees niet verdrietig, lieverd, ik help je met Gvidon, zo heet hij nu, de tsarina heeft hem die naam gegeven. En met je vader help ik ook, maak je geen zorgen.
Ik heb de prins gezegd dat hij niet de zwaan heeft bevrijd, maar het meisje, en dat hij daar helemaal geen aandacht aan schonk. Hij denkt vast dat ik een pratende vogel ben, zei de zwanenprinses boos.
Wees niet verdrietig, hij is nog maar net een baby geweest, hij heeft nog geen levenservaring, zei de Heks glimlachend. We moeten hem aan wonderen gewend maken.
Hoe dan? vroeg de zwanenprinses nieuwsgierig.
Vertrouw op mij, ik help je! We moeten op het eiland in één nacht een stad bouwen...
Ze riepen de kabouter weer om te vragen of er ergens bij het eiland Boejan een stad was met een hebzuchtige en kwaadaardige heerser.
Je hoeft niet ver te gaan, antwoordde de kabouter bitter. Ik woon in het paleis van de Meester zelf. Oh, wat is hij boos! En uit hebzucht wil hij niet eens trouwen: stel je voor dat er kinderen komen, dan moet hij zijn rijkdom delen.
Wil je een andere meester? vroeg de Heks sluw. Ik kan jullie dorp naar het eiland Boejan verplaatsen, naar een nieuw paleis met stenen huizen!
Wie zou dat weigeren! riep de kabouter blij.
Gezegd, gedaan.
's Ochtends werden de tsarina en haar zoon Gvidon wakker, en op het verlaten eiland stond een nieuwe stad, een pracht!
Ook de boze en hebzuchtige Meester werd wakker: alles stond op zijn plaats, maar er waren geen mensen. Stilte, alleen de wind huilde. Geen mannen, geen vrouwen, geen kinderen! Geen hondengeblaf, geen koeiengeloei. Alle spullen stonden er nog, maar geen levende ziel!
De Heks ging naar de Zeetsaar om over het lot van de zwanenprinses te praten.
De Zeetsaar begreep niet wat liefde was, zeker niet de aardse liefde. Hij kon niet begrijpen waarom zijn aangenomen dochter op het land wilde leven. Maar hij wilde ook niet dat ze ongelukkig werd.
De zwanenprinses werd geroepen. Ze was verdrietig en bleek, want ze was verliefd geworden op prins Gvidon met heel haar hart.
Dochter, kom je me opzoeken als je op aarde gaat wonen? vroeg de Zeetsaar met trillende stem.
Natuurlijk, vader! riep het meisje. Elke week kom ik naar het paleis.
Ik zal je niet tegenhouden, zei de Zeetsaar zuchtend, en veegde een eenzame traan weg.
Het besluit was genomen, en de Heks ging zich bezighouden met de tantes van prins Gvidon en de schoonmoeder Babarieha.
Deze rusteloze vrouwen kregen wonderlijke dromen. Eerst de kokkin, over een eekhoorn met gouden noten. Daarna de wever, over drieëndertig helden met schubben als gloeiende kolen. En de schoonmoeder Babarieha droomde op het juiste moment over de zwanenprinses.
Er was dus geen gebrek aan wonderen.
De piraten
Onlangs was er bij het paleis van de Zeetsaar een piratenschip met zijn bemanning gezonken. De piraten hielden van herrie maken en deden dat zelfs op de zeebodem. Hoe vaak hadden ze aan de tsaar en Tsjernomor beloofd braaf te zijn, maar ze konden hun woord nooit houden.
Er moest een gevangenis voor hen worden gebouwd. Het schip op de zeebodem begon met schelpen te bedekt raken. De visjes hadden het als woonplek uitgekozen.
De Heks ging naar de piraten in de gevangenis.
Als jullie mijn opdracht uitvoeren, laat de Zeetsaar jullie vrij op het land, zei de heks streng tegen de verzamelde piraten.
En wat moeten we doen? vroeg de kapitein hoopvol.
Je moet enkele keren met het schip van het eiland Boejan naar de hoofdstad van tsaar Saltan varen. En aan de tsaar vertellen wat ik zeg. Als je dat doet, laat de Zeetsaar je vrij. Maar je moet met piraterij stoppen en een handelsschip worden. Als je bedriegt, sleurt de eerste storm je weer naar de bodem, en dan voor altijd!
De piraten dachten niet lang na en gaven hun toestemming. Ze wilden zo graag terug naar hun schip en de lucht inademen!
Het werk begon: het schip werd opgeknapt. De Heks hielp met haar toverkunst.
Lang of kort, het schip was klaar. Alle piraten trokken nieuwe kaftans aan en zagen er zo knap uit dat ze hun ogen niet van elkaar konden afhouden. Nooit waren ze zo netjes gekapt en gekleed. Maar het schip maakte hen nog blijer: het was als nieuw!
Ze vertrokken naar het eiland Boejan, en de Heks gaf de kapitein een spiekbriefje met wat en wanneer hij moest zeggen. Hij leerde de tekst uit zijn hoofd!
De gedaanteverwisselingen van Gvidon
De Heks vloog op haar zeeschildpad naar het paleis met de schaal en de rijpe appel. De Zeetsaar, Tsjernomor, de zwanenprinses en de tweeëndertig helden kwamen bijeen om te kijken wat er op het eiland Boejan gebeurde.
Daar zagen ze hoe de gasten op het eiland Boejan aankwamen. Ze feestten en praatten met prins Gvidon in het paleis.
Vaar nu naar het eiland Boejan, de prins gaat zo naar de zee. Als hij zijn vader wil zien, verander hem dan in een mug, zodat hij achter het schip aan vliegt, zei de Heks.
Hoe moet ik hem in een mug veranderen? Ik kan dat niet, zei de zwanenprinses verbaasd.
Besprenkel hem alleen met zeewater, de rest regel ik wel, zei de Heks lachend.
De zwanenprinses vertrok, en de helden gingen met haar mee naar het eiland.
Maar hoe vliegt de mug over de zee? vroeg Tsjernomor plotseling. Hij is zo zwak, hij haalt de terugweg nooit! Hij gaat verloren!
Oh, daar heb ik niet aan gedacht, riep de Heks. Als het piratenschip van de kust vertrekt, keert het weer naar de zeebodem terug. We moeten snel iets bedenken! Laat hij voorlopig een mug worden!
Zo gebeurde het. Terwijl de mug op het schip reisde, zocht de Heks in het wijze oude boek Jaigam naar een oplossing voor het moeilijke probleem. En ze vond er een!
Van haar grootmoeder had de heks veel verschillende voorwerpen geërfd, sommige heel vreemd en zelfs niet helemaal duidelijk waarvoor. In het boek Jaigam stond op bladzijde 1099 een tekening van een klein kistje: twee handjes stevig over elkaar gekruist, aan de achterkant kleine vleugeltjes, en eronder een spreuk in oude taal. De Heks herinnerde zich dit zilveren kistje en begreep niet waarom het vleugels had.
Het bleek dat het kistje kon vliegen en kleine voorwerpen in een oogwenk over elke afstand kon verplaatsen. Je hoefde alleen de opdracht en de spreuk in het geopende kistje te zeggen.
De Heks vond het vliegende kistje in een speciale kamer met toverspullen en gaf het de opdracht de mug naar het eiland Boejan te brengen. Gvidon begreep er niets van. Nadat hij zijn tante in het oog had gebeten, was hij even in het donker, en toen was hij meteen op zijn eigen eiland.
En daar wachtte de zwanenprinses hem op. Drie keer vloog de prins tussen tsaar Saltan en zijn eigen stad heen en weer. Drie keer reisde hij met de voormalige piraten op hun schip. Elke keer kleedden de piraten zich in andere kleren en veranderden ze op bevel van de Heks de lengte en kleur van hun baarden, zodat ze elke keer anders eruitzagen.
Noch tsaar Saltan, noch vorst Gvidon vermoedden dat het steeds dezelfde mensen waren.
De Zeetsaar liet de piraten vrij op het land: ze hadden de opdracht eerlijk uitgevoerd. En ze lieten de piraterij achter zich. Wie wil er immers in het water op de zeebodem wegkwijnen, als je frisse lucht kunt inademen en eerlijk geld kunt verdienen met handel!
Lang of kort, uiteindelijk kwam alles goed.
De Zeetsaar berustte erin dat zijn aangenomen dochter was opgegroeid en haar lot op aarde had gevonden.
En de zwanenprinses bezocht, zoals beloofd, elke week haar vader, de Heks, haar broers en Tsjernomor. Hoewel ze haar broers en oom elke dag bij de muren van haar stad zag, kon ze niet met hen praten of spelen. Maar niets gaat boven het paleis van de Zeetsaar!
En hier eindigt het sprookje, en wie het heeft gelezen, is een held!