Và có khi có tiền rồi mà lòng vẫn không vui, người Việt vẫn thường nói như vậy. Ngay cả trong truyện cổ tích, có người nghèo mà sống vui vẻ, có người giàu mà lại bất hạnh.
Ở một xứ sở thần tiên nọ có một người giàu. Ông cho rằng mình có tất cả: vợ, con, một ngôi nhà rộng lớn với đầy người hầu kẻ hạ, và quan trọng nhất là rất nhiều tiền! Người ta thường nghe ông nói:
Mọi vấn đề của tôi chỉ có tiền mới giải quyết được!
Trong xứ sở ấy cũng có một người nghèo. Ông cũng có đủ thứ: người vợ hiền hậu, chu đáo và cô con gái xinh đẹp, luôn không quản ngại vất vả giúp đỡ cha mẹ. Cả nhà sống hòa thuận, bên nhau trong cả lúc khó khăn lẫn lúc vui vầy. Cô con gái luôn cố gắng noi theo mẹ, vì mẹ là người phụ nữ khôn ngoan nhất, như cha vẫn nói. Họ sống trong một túp lều cũ kỹ, nhưng điều đó chẳng làm gia đình hạnh phúc phải chịu thiệt thòi, bởi bên cạnh họ là những người thân yêu nhất!
Một lần đi xe ngựa ngang qua nhà người nghèo, người giàu chế nhạo và nói:
Sống như thế này mà được sao?! Nghèo khổ thì không thể thực sự hài lòng với cuộc đời. Hạnh phúc nằm hết ở tiền!
Nhưng người nghèo không hề để tâm đến những lời ấy. Mỗi lần như vậy, ông chỉ đáp:
Tôi chưa từng gặp ai hạnh phúc hơn gia đình tôi!
Rồi một buổi sáng thu u ám, tai họa ập đến nhà người giàu: đứa con gái duy nhất của ông bị ốm. Họ đưa con đi khắp các thầy thuốc, nhưng ai nấy đều lắc đầu bó tay. Thế giới của người giàu như sụp đổ: tiền bạc trở nên vô dụng trước bàn tay tử thần, con gái ông đã qua đời.
Không vượt qua nổi nỗi đau, người vợ cũng qua đời. Của cải một lần nữa chẳng giúp được gì. Người giàu chỉ còn lại một mình giữa kho báu của mình. Những thứ ấy trở nên vô nghĩa với ông. Không lò sưởi nào làm ấm được trái tim đã nguội lạnh, không chiếc đèn pha lê nào soi sáng được thế giới đã tối tăm, và ngôi nhà rộng lớn cũng trở nên chật chội.
Lòng đầy đau khổ, người giàu đi lang thang khắp xứ sở thần tiên. Ngước nhìn bầu trời, ông thấy một ngôi sao duy nhất.
Cô đơn như ta vậy, ― người giàu thì thầm.
Ông không hay biết mình đã đi đến trước nhà người nghèo từ lúc nào. Trong túp lều cũ, ánh đèn vẫn còn sáng, khói bếp vẫn bay lên từ ống khói. Người giàu nhìn qua cửa sổ và cảm thấy tim mình thắt lại: qua lớp kính, ông vẫn thấy được sự ấm cúng, chăm sóc và hơi ấm tỏa ra từ căn nhà. Bên bếp lửa, người nghèo đang ngồi vui vẻ, bên cạnh là vợ và con gái vừa đan áo vừa hát.
Người giàu òa khóc, không thể kìm nén những giọt nước mắt đã dồn nén bấy lâu. Ông chạy vào nhà, quỳ xuống và vừa khóc vừa van xin:
Xin tha thứ cho tôi, xin tha thứ! Tôi cứ nghĩ mình có thể vượt qua mọi khó khăn chỉ nhờ chiếc ví của mình. Tôi đã sai lầm biết bao. Đến giờ nhà tôi vẫn đầy tiền bạc, nhưng tôi thật nghèo nàn! Thế giới của tôi trống rỗng, đã biến thành đống đổ nát! Xin anh hãy giúp tôi tìm lại sự bình yên! Hãy lấy hết mọi thứ tôi có! Tôi chán ghét cả ý nghĩ về khối tài sản của mình, thứ đã không cứu nổi gia đình tôi!
Trong túp lều chợt im lặng, chỉ còn nghe tiếng nức nở của người giàu.
Tôi sẽ không nhận tiền của anh, ― người nghèo nói bằng giọng kiên định. ― Như anh thấy đấy, không có tiền tôi vẫn thấy đủ đầy. Nếu anh muốn sống thật sự hạnh phúc, hãy chia sẻ của cải với những người thực sự cần đến nó. Hãy bắt đầu giúp đỡ những người bất hạnh, và anh sẽ thấy rằng một lời “cảm ơn” chân thành còn quý hơn mọi kho báu trên đời! Tiền bạc chưa bao giờ làm ai hạnh phúc cả.
Từ đó đã nhiều năm trôi qua. Người giàu trở thành bạn thân và thường xuyên có mặt trong gia đình người nghèo. Ngày qua ngày, ông cần mẫn giúp đỡ trẻ mồ côi, các bà góa, những cụ già yếu đuối. Không ai còn thấy nỗi buồn trên gương mặt ông nữa. Giờ đây ông hiểu điều con người cần có để sống cuộc đời mình mà không hối tiếc điều gì!