Tobi – de nieuwsgierige neus
3 877

Tobi – de nieuwsgierige neus

Auteur:
Een origineel leerzaam sprookje voor schoolkinderen over een nieuwsgierig puppy en een vriendelijke wetenschapper, over regenboog en roest, over een rups en een vlinder. Een fantasieverhaal geschreven door een zesde-klasser, Anastasia Navalichina, over academicus Ivan Pavlov en zijn hond, over de eerste stappen in de wetenschap en over de oorzaak van natuurverschijnselen.

Alles begon met mijn geboorte. Moederhond likte mijn kopje en rug schoon en legde me naast zich. De eerste geur die ik in mijn leven waarnam was haar geur, en de eerste smaak die ik leerde kennen was die van melk, warm en zoet.

Ongeveer op de negende dag ― zoals mijn moeder me later vertelde ― begon ik iets te horen, en twee weken na mijn geboorte opende ik mijn rechteroog. Het linker kwam natuurlijk ook, maar een paar dagen later. Toen kon ik nauwelijks licht van schaduw onderscheiden. En pas later, na vier weken, begon ik kleuren en de vormen van voorwerpen te herkennen.

Toen ontwaakte ook een nieuw gevoel in me ― wat mensen nieuwsgierigheid noemen. Terwijl ik nog een puppy was, gebeurde er iets dat mijn leven beïnvloedde en mijn interesse in de wetenschap wekte.

Ik woonde bij academicus Ivan Petrovitsj. Op een dag blies zijn dochter Veroesja zeepbellen. Ze doopte een lang, dun rietje, dun als een naald, in een klein buisje met zeepwater en blies bellen. Eerst waren ze klein, niet groter dan mijn neus, maar daarna werden ze groter en indrukwekkender, en het was niet langer een bel maar een reusachtige bel!

Toen zwaaide het meisje met het rietje als een toverstaf, en de bel zweefde met de wind weg richting een berk zo groot als een huis. De zon danste op zijn doorzichtige wanden, en door hem heen kon je alles zien. En toen merkte ik iets vreemds op. Het leek niet één kleur, maar veel. Het waren er zeven. Ze liepen in elkaar over op het doorschijnende "vel" van de bel, en het was zo betoverend dat ik een minuut stilstond. Daarna probeerde ik die schoonheid te pakken om haar aan mijn moeder te laten zien.

Ik spande mijn poten, kwispelde met mijn staart, en het was alsof de aarde zelf me kracht gaf om omhoog te springen. Nooit sprong ik zo hoog als die dag. Ik was al voorbereid om een tot dan toe onbekend voorwerp te voelen, vastbesloten met opeengeklemde tanden die onbekende schoonheid naar mijn geliefde moeder te brengen. Maar ik proefde alleen het bittere zeepsmaak op mijn tong en op mijn gevoelige zwarte neus, en hoorde het gelach van het meisje.

Ik blafte, en dat veroorzaakte weer een golf van helder kinderlachje. Dit herhaalde zich een paar keer, maar de veelkleurige schoonheid ontglipte me steeds en liet zich nooit in mijn poten vangen. Of beter gezegd, in mijn tanden.

Op mijn geblaf kwam de academicus zelf naar buiten. Hij streek over zijn baard, ging op de trap zitten, zette zijn dochter op zijn schoot en begon, lachend, te vertellen:

Waarschijnlijk heeft Tobias een regenboog gezien. Dus wilde hij hem pakken.

Papa! Wat is een regenboog?

De academicus dacht maar even na en keek toen naar mij:

Luister! Misschien heb je dit nodig.

Daarna draaide hij zich naar het meisje. Ik kwam dichterbij en ging aan zijn voeten zitten.

Een regenboog is de breking en weerkaatsing van licht in kleine druppeltjes water, zo klein als een maanzaadje, die in de lucht zweven. Het komt erop neer dat een straal wit licht bestaat uit verschillende kleuren ― de kleuren van de regenboog. Ze reizen allemaal samen, maar wanneer er een druppeltje op hun pad komt, gaan ze uit elkaar en ontstaan er zeven stralen. Het is alsof het druppeltje ze ruzie laat maken. En als er veel van zulke stralen zijn, ontstaat een grote, mooie regenboog. Na een regenbui, bijvoorbeeld.

Ik luisterde aandachtig, en aan het eind van de toespraak van de academicus tjirpte ik zachtjes om te laten weten dat ik het begrepen en onthouden had. Daarna rende ik over ons enorme landgoed, waar de academicus met zijn gezin voor de zomer naartoe was gekomen. Natuurlijk had hij mij meegenomen.

Het huis was erg groot, al lag dat misschien alleen aan mijn eigen formaat. Terwijl ik rende, stuitte ik op een monster. Het was klein, zwart, met lange stekels en rijen witte stipjes langs het lichaam. Het kroop over een blad van brandnetel. Een onbekend wezen op brandnetel, daar kun je beter niet aan komen!

Ik gromde, en het monster bleef stilzitten, trok zijn kleine oranje pootjes onder zich en rolde zich bijna op als een krul. Ik zweeg, en na een paar minuten kroop het langzaam verder, terwijl het zijn verschrikkelijk kleine pootjes één voor één verplaatste. Ik was bang, maar besloot niet weg te rennen en het monster te volgen.

Het enge beest verplaatste zich niet alleen, het at ook van het blad. Gretig, geconcentreerd, veel. Het schuifelde net als een schildpad langs de steel, en na een tijdje rolde het zich op tot iets vreemds. Een zakje. Een groen klompje hing aan de steel en werd stil. Ik duwde er met mijn neus tegen. Het bewoog niet, het leefde niet. Het schommelde alleen even door mijn tik. Ik besloot dit ding niet te testen en rende een eind weg, en na een half uur was ik er helemaal niet meer aan gaan denken.

Een paar dagen later kwam ik ― volkomen toevallig ― op dezelfde plek en zag ik dat de cocon (mijn moeder vertelde me hoe dat heet) donkerder en zachter was geworden. Ik snuffelde eraan en kwam erachter: het geheimzinnige voorwerp had helemaal geen geur. "Er worden niet minder vreemde dingen," dacht ik, "ik loop maar liever verder weg, want ik weet niet wat dit voor ding is."

De volgende ochtend ging het zakje open. Ik was weer in de buurt, terwijl ik mijn vijfde rondje over ons grasveld rende, en zag hoe uit de klomp, als een blaadje uit een geurende knop aan een populier, een vlinder tevoorschijn brak. Ze was heel mooi!

Twee felle aardbeirode vleugels met elk twee kleine zwarte strepen en blauwe stipjes. Die vlekjes leken je te volgen, waar je ook heen liep. Toch hield dit mijn vragen niet tegen. Hoe was de vlinder daar terechtgekomen? Waarom? Vanwaar? Er kwamen meer vragen dan ik aankon!

Ivan Petrovitsj! ― blafte ik naar de academicus. Hij keek op van zijn papieren en hurkte neer om me beter te kunnen zien.

Wat is er? Roep je me ergens heen?

Woef!

Dus ja. Nou, kom maar. Laat maar zien wat je zo verbaasd heeft.

Toen we aankwamen, keek hij meteen naar de vlinder. Die was bijna uit haar zakje gekropen en stond op het punt om stiekem weg te vliegen.

Heb je me hierheen gebracht om te laten zien hoe het Pauwoog uit de cocon komt?

Woef!

Vind je het leuk om over vlinders te horen?

Jip!

Kijk. Eerst leggen zulke vlinders eieren op planten, meestal op brandnetel of framboos. Daaruit komen rupsen. Klein, en ze kruipen als wormpjes, maar in verschillende maten, kleuren en vormen. De rupsen kruipen over de bladeren en eten ze op. Daarna zoeken ze een veilige plek en rollen zich op tot een pop. In de pop gebeuren allerlei ingewikkelde processen, en daarna kruipt er een mooie vlinder uit. Zoals deze hier. Het lijkt wel een sprookje, nietwaar?

De academicus hield zijn vinger onder de pootjes van de vlinder. Ze stapte rustig op en liep over zijn handpalm, terwijl ze haar dunne pootjes met haakjes aan het eind verzette. Toen klapte het Pauwoog plotseling zijn oneindig mooie maar tegelijk broze vleugels open en steeg de lucht in.

Ik keek eerst naar de vlinder en toen naar Ivan Petrovitsj, alsof ik zei: "Waar gaat zij heen?" En de academicus begreep mijn vraag en ging verder, terwijl hij de wegvliegende schoonheid nakeek.

Nu is ze op weg om van de bloemennectar te snoepen, zodat ze later weer eieren kan leggen. Dit is de levenscyclus van een vlinder. Zo is het nu eenmaal. Weet je waarom de rups van deze vlinder stekelig is? Dat is bescherming tegen roofdieren. Een vogel of een insectenetend dier mag haar niet opeten, daarom verweert ze zich zo goed als ze kan. Sommige insecten veranderen hun kleur in iets fel en opvallends, om te zeggen: "Raak me niet aan, dan krijg je spijt!". En sommige vermommen zich juist met hun omgeving om onopvallender te zijn. Het Pauwoog is een zeer felle en mooie vlinder. Maar wat wij bewonderen, dient in werkelijkheid als bescherming tegen vijanden.

Toen viel de eerste druppel op mijn neus. Dan de tweede, de derde, de vijfde, de zesendertigste, en daarna verloor ik de tel... Daarom rende ik snel onder het dak en vervolgens naar binnen. De regen tikte op het dak, en het was prettig. Ik voelde me rustig en viel in slaap tegen de warme zij van mijn moeder.

Toen de regen was opgehouden, sprong ik naar buiten en rolde ik door het natte gras. Het was verschrikkelijk leuk, en ik merkte niet dat ik tot aan een oude houten bank gleed die bij ons in de tuin stond. Ik stootte mijn rug en mijn nieuwsgierigheid liep vast op iets onverklaarbaars. Het ging erom dat de sterke metalen spijkers waarmee de poten van de bank aan de zitting vastzaten, roest waren geworden! En weer de vragen: "hoe?", "waarom?", "waardoor?".

Ik gromde en stampte met mijn pootje. Onbegrip en verbazing kookten in me en overschreden elke grens van het redelijke. Eerst waren de spijkers roestig, en dan? De bank? Het gras? Het terrein?

Twee zonen van Ivan Petrovitsj ― Volodja en Vitja ― zagen me en kwamen kijken wat dit kleine puppy zo had laten schrikken. Maar toen ze dichterbij kwamen, lachte de eerste hardop, terwijl de tweede zich aandachtig over de bank boog.

Hij heeft de bank waarschijnlijk nu pas opgemerkt! ― lachte Volodja, die op het koude, natte gras viel en zijn buik vasthield.

Nee, ― antwoordde Vitja vastberaden, ― hier is iets anders aan de hand. Maar wat? Rotte oude planken? Ze zijn verrot en kunnen breken als je erop gaat zitten?

Grrr!

Dus niet. Wat dan, de spijkers? Is er iets mis met de spijkers?

Woef!

Ach, dat. Gewoon oude roestige spijkers. Het wordt tijd om ze te vervangen, je hebt gelijk. Al lang tijd.

Grrr!

Ben je er weer niet over? O! Ik snap het. Je hebt die spijkers toch normaal gezien, klopt? Klopt. Dus je wilt weten waarom ze veranderd zijn?

Woef!

En begrijp jij het dan? ― hurkte Vitja neer.

Leg het jij dan zo uit dat hij het begrijpt, ― lachte Volodja opnieuw en ging zich omkleden, want al zijn kleren zagen er niet erg netjes uit door de val.

Vitja ging op de bank zitten en zette mij voor zich. Hij wachtte tot ik lekker zat, met mijn staart in een krul, want ik was toen nog niet erg groot, en begon te vertellen.

Als je een stuk ijzer in een vochtige omgeving laat liggen, begint het langzaam... Wacht, nee, niet zo. Metaal kan aan corrosie onderhevig zijn. Ijzer verbrandt als het ware, door zich te verbinden met zuurstof die in het water is opgelost. Ja, Tobi, er zit zuurstof in water, die we ook inademen. Nee, weer niet goed. Heb je ooit een kampvuur gezien? Er vliegen vonken vanaf, en er blijft as achter. Zo ontstaat roest op een spijker of een emmer. En het blijft op het ijzeren voorwerp zitten als het druppeltje verdwijnt, het verdampt. Begrepen? Water en lucht kunnen van een ijzeren ding een roestig ijzeren ding maken. Het is roodbruin, net als de hond van de buren. Snap je het nu?

Woef!

Mooi zo, ― lachte Vitja, ― ga maar, ren en speel.

Deze drie gebeurtenissen waren zeker niet de enige bijzondere voorvallen in mijn leven. Maar juist zij hebben mij de liefde voor de wetenschap bijgebracht. Daarna begon ik Ivan Petrovitsj te volgen terwijl hij werkte. En soms legde hij me ook een paar uiteenlopende dingen uit, bijvoorbeeld wat een prisma is, waarom bladeren geel worden of waarvoor een meerval snorharen heeft. En uit dit alles haalde ik één heel belangrijk inzicht: wetenschap is niet saai en niet ingewikkeld, maar juist leuk en interessant!

P.S. Misschien gelooft u helemaal niet dat een echte academicus vragen van een klein puppy zou beantwoorden? O! Dat was zo'n academicus die in zijn laboratorium verschillende hondenrassen had. Die ze niet anders noemde dan "mijn wetenschappelijke medewerkers". Dankzij de honden heeft hijzelf ook heel wat ontdekkingen gedaan.

De achternaam van mijn geleerde is Pavlov, Ivan Petrovitsj Pavlov.

Het sprookje Tobi – de nieuwsgierige neus is beschikbaar in FB2-formaat voor telefoons, tablets, computers en e-readers.
Vergelijkbare sprookjes
Hoe Kolobok kennismaakte op internetsites
Hoe Kolobok kennismaakte op internetsites
Ook Kolobok voelt zich wel eens eenzaam. Daarom besloot hij: ik ga me inschrijven op een datingsite. Zo begon het allemaal. Een modern leerzaam sprookje over hoe Kolobok kennismaakte op internet
5 784 3
Hoe Haas en Wolf van staart wisselden
Hoe Haas en Wolf van staart wisselden
Een leerzaam modern sprookje over hoe Haas en Wolf besloten van staart te wisselen. Hoe zou dat aflopen?
31 907 3
Het verhaal van de prinses en de draak
Het verhaal van de prinses en de draak
Een modern sprookje over een prinses die heel erg bang was voor een angstaanjagende draak. Maar op een dag overwon ze haar angst en besloot hem te bezoeken... En zo kreeg ze een nieuwe vriend.
12 407 3
Het verhaal van de drie taarten
Het verhaal van de drie taarten
De koning zei ooit tegen zijn dochters: bak elk een taart voor mijn verjaardag. Twee toekomstige prinsessen voltooiden de opdracht, maar de derde kwam met lege handen. Uit dit originele sprookje ontdek je waarom
5 405 3

Wil je op de hoogte gehouden worden van nieuwe sprookjes?

↑