Er was eens Gas, die naar eigen wet leefde. Hij woonde alleen in het moeras en luisterde naar niemand. En er was ook niemand om naar te luisteren: een akelige plek, waar niemand kwam, behalve de kikkers, en die kwaakten zelfs niet vanwege de vochtigheid. Ook de kraaien kwamen er, maar die hielden ook niet van het veentje. Het was rot, vies, modderig, en je zakte er zomaar tot aan je oren in het slijk.
Gas was ook net zo van karakter. Vanaf zijn hoogte keek hij neer op de mensen en lachte: kijk eens aan, zo en zo, ze zijn op mijn moeras gekomen!
Met tribuut of met een buiging? Nee?! Nou, dan brand ik, stamp ik het moeras, stamp en stamp, ik wil doodsbang maken!
Hij joeg de mensen vaak op, maar altijd op verschillende manieren: voor de een flikkerde hij met blauwe vonken en verdween daarna. De mensen zagen in die vonkjes de ogen van een boskabouter of een watergeest. Voor anderen loeide hij als een bosuil. En voor weer anderen danste en sprong hij zo dat de grond trilde. Maar op een dag gebeurde er iets waardoor Gas zijn kroon afzette en de wereld met andere ogen ging bekijken…
Het gebeurde in de herfst. Het was koel en bewolkt, eind oktober of begin november. Er waren steeds minder droge dagen, het regende pijpenstelen. Eindelijk brak er een zonnige tijd aan.
De dorpskinderen renden hun huizen uit: ze dansen, spelen en schelden op de wind en de regen en prijzen de goden Perun en Chorn, de goden van de zon. En Mariutsja ook. Ze legde haar poppen op de veranda en zat daar met ze te spelen. Maar toen sprong ze op en rende naar de meisjes en jongens met de bal!
Die dag kwam Mariutsja hijgend thuis (ze hadden lapta gespeeld) en zag dat haar vader zich klaarmaakte om ergens heen te gaan: hij pakte de jachthonden, zijn geweer en een stuk brood, en vouwde een bundel in elkaar.
Mariutsja, ik ga op jacht naar het Verraderlijke Moeras. Ze zeggen dat er ontzettend veel wild is! Kijk, Stas ging er met zijn vader heen: twee korhanen, drie hazen! En er is ook veel vis achter het veentje. Er zou daar een rivier zijn, en er zitten zoveel vissen in dat je ze met een schep kunt scheppen! Kijk, Vedagor ging met Oleg en ze vingen een net vol steur! Ik ga ook, misschien breng ik wat mee, als er echt een rivier is.
Vader, laat me met je meegaan en Tisjka meenemen!
Goed. Maar ik rijd op het paard en jij zit achter mij. Ik ga Jasma voorspannen.
Mariutsja's vader, Stanislav, spande het paard Jasma voor en ze vertrokken. Ze reden door het dorp, en Stas groette iedereen: "God geve je gezondheid!"
Ze reden het bos in. Jasma galoppeerde, en achter haar aan blaffend de jachthonden. Zeven honden, allemaal even goed: hun ogen als die van wolven, boos; hun poten als die van hazen, snel; hun tanden als die van lynxen, scherp. Allemaal pikzwart als teer, groot, vlug, slim, behendig; als ze een spoor vonden, kwam je niet zonder buit terug.
Stas en Mariutsja reden door het bos. Daar was het moeras.
Blijf dicht bij me, dit moeras heet niet voor niets het Verraderlijke Moeras.
Waarom?
Veel jagers die uit waren op rijkdommen van het land zijn hier verdwenen. Ik heb gehoord dat er vroeger ook bos werd gekapt, en er waren huizen, smederijen en een kerk. Maar toen vertrokken de mensen om een of andere reden, en zonder de reuzenbomen begon alles hier dicht te groeien. Daarna begon men er afval te storten, en toen overstroomde de nabijgelegen rivier in het voorjaar en alles verdronk. Er kwamen kikkers en bloedzuigers. En toen hoorden onze jagers van die rivier en gingen naar het moeras om te jagen en vis te vangen, maar niet allen keerden terug. Sommigen werden door wilde dieren verscheurd, sommigen werden in de diepte getrokken, en sommigen raakten simpelweg verdwaald in het bos, vertelde Stas terwijl hij een lint aan een jong berkentakje bond.
Ze reden verder. Ze kwamen al bij het moeras. Plotseling hield Stas de merrie en de honden in, en tuurde in de verte. Hij schudde zijn hoofd en keek opnieuw. Hij wreef in zijn ogen, maar begreep het niet.
Wat is er, vader?
Blauwe lichtjes... Vast een boskabouter.
Laat me kijken.
Kom.
Stas laadde zijn geweer, liet de honden los en hielp Mariutsja van het paard.
Ze liepen verder, niets bijzonders. Plotseling en onverwacht stond Gas voor hen, in de gedaante van een blauwe prins: hij wilde hen niet meteen laten schrikken, maar eerst zien wie ze waren en waarom ze kwamen.
Wie durft er op mijn land te komen? Met tribuut of met een buiging?
Zonder tribuut, zonder buiging, we lopen door het moeras en willen jagen op wilde dieren in het bos en op watervissen.
WAT?! Jullie komen zonder buiging naar mij, de Heer van de Moerassen?! Hangt je hoofd je dan niet aan je nek?! Nou, dan brand ik, stamp ik het moeras, stamp en stamp, ik wil doodsbang maken!
Gas draaide rond en snoof, en de grond trilde. Toen hij van woede begon te stampen, traden de rivieren buiten hun oevers. Toen hij loeide, vielen alle vogels uit de bomen.
Ik ben niet bang voor zoiets! En omdat je andere mensen angst aanjaagt of ze zelfs in het moeras lokt, zul je driehonderd jaar lang verlaten en door niemand gewenst zijn. De mensen zullen de weg hierheen vergeten, en de kleine dieren en vogels ook, en pas over driehonderd jaar, als je je beterschap, zullen ze zich herinneren wie je bent.
En Gas verbeterde zich, natuurlijk. Hij begreep dat hij niet de Tsaar van heel de aarde en de hemel was, hij begreep dat hij de mensen moest helpen, en hij bood zijn excuses aan Mariutsja en haar vader. En tot op de dag van vandaag helpt hij: hij bereidt ons eten, verwarmt ons in de koude winternachten, smelt erts en metalen, en drijft schepen, treinen en auto's aan.
En deze Gas heet methaan. Maar je moet er zorgvuldig mee omgaan: draai de kranen van de gasfornuizen dicht, laat de kookplaten niet onbeheerd, bel 112 als je gaslucht ruikt en verlaat het huis terwijl je de buren waarschuwt, anders herinnert hij zich zijn oude gewoontes en wordt hij weer verwaand en hoogmoedig.