ในป่าลึกที่มืดมิด ท่ามกลางต้นไม้เก่าแก่สูงใหญ่ มีกระท่อมเล็กๆ ตั้งอยู่ที่นั่น กระท่อมนี้ยืนอยู่บนขาสามขา แต่ไม่ใช่ขาธรรมดา เป็นขาไก่ กระดานไม้เก่าเคยถูกปกคลุมด้วยมอส ผ้าม่านลายดอกไม้褪สี และควันดำสนิทพุ่งออกมาจากปล่องไฟทั้งวันและคืน มีคุณยายคนหนึ่งอาศัยอยู่ในบ้านนี้ เธออาศัยอยู่มานานแล้ว กว่ากว่าหนึ่งร้อยห้าสิบปี และคุณยายคนนี้ทุกคนรู้จัก แต่ไม่ใช่ทุกคนที่เคยเห็น มีนิทานมากมายเขียนเกี่ยวกับเธอ เพลงมากมายประพันธ์ขึ้น แต่ไม่ใช่ทั้งหมดที่เป็นจริง ในบ้านเก่าที่ถูกทอดทิ้งนี้ อาศัยอยู่บาบา ยากะที่แท้จริง
ในคืนมืด เธอไม่นอน มีแสงสว่างในหน้าต่างของกระท่อมบนขาไก่ บาบา ยากะนั่งกับเลชี ดื่มชา พูดคุยเกี่ยวกับชีวิตของเธอที่อยู่โดดเดี่ยว:
บอกฉันสิ เลชี เธอเป็นเพื่อนของฉันไหม?
ฟังนี้ยะ บาบา เธอบ้าไปแล้ว เราผีป่า ไม่มีเพื่อนหรอก ใครที่เดินผ่านมา เราก็ขู่ และใส่เขาลงในเตาอบ
แล้วเธอ ผู้เขียว ทำไมถึงกินขนมปังของฉัน และดื่มชาเป็นลิตร ถ้าเราไม่ใช่เพื่อน?
ก็ต้องเป็นแบบนี้สิ เราต้องช่วยเหลือกันและกัน ถ้าอยู่คนเดียว เราจะหายไปในป่าลึกนี้
ดังนั้น ฉันไม่มีเพื่อนแม้แต่คนเดียวในวัยชรา ท่าทางเป็นอย่างนั้นจริงๆ
เธอ ยากะ อย่าทำเรื่องไร้สาระ ดีกว่าเอาฟืนใส่เตาอบ ไม่งั้นเราจะตายเพราะหนาว ดื่มชากับแยมเถิด แล้วไปนอน พรุ่งนี้ต้องมีอีวานุชกะ-คนโง่มาหา เราต้องทำตามปกติ ฉันจะไล่เขาไปรอบป่า พอเขาเหนื่อย ฉันจะส่งเขามาหาเธอ เธอให้เขากิน ให้เขาดื่ม แล้วใส่เขาลงในเตาอบ เห็นด้วยไหม?
อ๊ะ เลชี ฉันจะไปไหนได้ ฉันรู้หน้าที่ของฉัน ทำแบบเดียวกันมาหลายปีแล้ว
ดีแล้ว ฉันจะไปเตรียมตัวต้อนรับแขกแล้ว บาบา ยากะ
วันรุ่งขึ้น ยากะตื่นเต้นมาก เธอเผาเตาอบให้ร้อนดี อบขนมปังอร่อยๆ สำหรับชาของอีวานุชกะ และพยายามอย่างพิเศษในครั้งนี้ เธอไปในป่าและเก็บสมุนไพรอร่อยๆ เพื่อใส่ในชา นั่งที่หน้าต่างและเลื่อนผ้าม่าน เริ่มมองหาอีวานุชกะ ชั่วโมงผ่านไป สองชั่วโมง แขกยังไม่มา บาบา ยากะเหนื่อยและเศร้า:
อ๊ะ ทำแบบเดียวกันมาร้อยปี ไม่รู้ว่าทำไม
เธอหลับตาและนอนหลับ เธอคงจะนอนจนถึงเย็น ถ้าหากไม่ได้ยินเสียงเคาะประตูที่เพียร์เพียร์
มีใครอยู่ที่นี่ไหม? — เสียงชายแปลกหน้าถาม
บาบา ยากะตื่นจากการนอนหลับ เกือบลืมว่าต้องตอบแขก เธอถูตาและพูด:
ยืนหันหลังให้ป่า หันหน้าให้บ้าน
คุณไม่สามารถเปิดประตูให้ฉันได้หรือ? — เสียงชายขอร้องอย่างเพียร์เพียร์
ครั้งอื่น บาบา ยากะคงจะโกรธและขู่แขก แต่ครั้งนี้ เธอพูดออกมาอย่างไม่คาดคิด:
ฉันมาแล้ว ที่รัก
เมื่อเปิดประตู บาบา ยากะมองแขกของเธอ เขาไม่เหมือนอีวานุชกะ-คนโง่ทั่วไป สายตาของเขาฉลาดมาก และไม่มีสิ่งที่เรียกว่าลูกประคบ แต่มีช่อดอกไม้ในมือ
คุณไม่ได้เข้าประตูผิดใช่ไหม? — คุณยายตัดสินใจถามแขก
คุณคือบาบา ยากะใช่ไหม? — ชายคนนั้นถาม
ไม่มีใครเรียกฉันแบบนั้นมาก่อน... — ยากะรู้สึกอ่อนไหว — ทุกคนเรียกฉัน "บาบา" หรือ "ยากะ" เลชีเรียกฉัน "แม่ม่ายแก่" ไปเลย เธอเป็นใครกัน? อีวานุชกะ-คนโง่หรือ?
ฉันชื่ออีวาน แต่ไม่ใช่คนโง่ อีวานุชกะ-ผู้ฉลาด พ่อของฉันส่งฉันไปในป่า เพื่อให้ฉันตัดสินใจว่าจะทำอะไรกับบาบา ยากะ วิธีที่จะชนะเธอ ฉันบอกคุณตรงๆ เพราะฉันไม่ตั้งใจจะชนะคุณ ฉันนำดอกไม้มาให้คุณ เลชีไล่ฉันไปรอบป่า แต่ด้วยเหตุนั้น ฉันจึงพบทุ่งหญ้าที่สวยงาม ซึ่งมีดอกไม้เช่นนี้ — อีวานุชกะ-ผู้ฉลาดยื่นช่อดอกไม้ให้บาบา ยากะ
คุณยายรับดอกไม้ แต่งงงว่าจะวางไว้ที่ไหน เธอเช็ดฝุ่นจากหน้าต่าง เทน้ำลงในโถเก่า และวางไว้บนขอบหน้าต่าง
เข้ามาสิ เราจะดื่มชากัน คุณเหนื่อยจากการวิ่งไปรอบป่าแน่ะ
ขอบคุณค่ะ ยายคะ ฉันดื่มชากับคุณด้วยความยินดี และกินขนมปังของคุณ
บอกฉันสิ คุณอาศัยอยู่ที่ไหน ทำอะไรอยู่
บางทีคุณควรจะบอกฉันเกี่ยวกับตัวคุณเสียก่อน เพื่อให้ฉันเข้าใจคุณอย่างถูกต้อง ในหมู่บ้าน พวกเขาบอกว่าคุณเป็น "แม่ม่ายแก่ที่ชั่ว" แต่ฉันไม่เชื่อคำพูดของคน พวกเขาไม่รู้จัก จึงทำให้ยายที่ดีงามนี้เสื่อมเสีย
โอ้ โอ้ ไม่ได้ เธอเรียกฉันว่า "ยายคะ" ไม่เคยมีใครเรียกแบบนั้นมาก่อน... — ยากะรู้สึกอ่อนไหว — ทุกคนเรียกฉัน "บาบา" หรือ "ยากะ" เลชีเรียกฉัน "แม่ม่ายแก่" ไปเลย ฉันอาศัยอยู่ที่นี่มากว่าหนึ่งร้อยห้าสิบปี แต่ไม่เคยไปหมู่บ้านเลยแม้แต่ครั้งเดียว ดูสิ ชีวิตของฉันเรียบง่าย
ฉันเห็น เห็นแล้ว กระท่อมที่อบอุ่นนี่
อ๊ะ เธอโกหกทั้งนั้น อีวานุชกะ แล้วยังบอกว่าฉลาด ที่ไหนอบอุ่น ดูสิ ฝุ่นเต็มไปหมด
ก็เราจะแก้ไขได้เร็ว — อีวานุชกะพูด ลุกขึ้นจากโต๊ะ — ผ้าเช็ดและถังของคุณอยู่ที่ไหน ฉันเข้าใจว่าคุณต้องเอนตัวลำบาก วัยชรา ฉันจะเช็ดพื้นให้คุณ และเช็ดฝุ่นทั้งหมด
ไม่ได้ ไม่ได้ ไม่ต้องหรอก — คุณยายร้องไห้
อีวานุชกะพบถังเอง เทน้ำลงไป เอาผ้าเช็ด และเริ่มเช็ดพื้น เช็ดฝุ่น ยากะมองเขาและประหลาดใจ: เขาเก่งจริงๆ ใช้ผ้าเช็ดอย่างชำนาญ
ที่ฉัน แขกไม่ค่อยมาบ่อย คุณเข้าใจ ฉันอาศัยอยู่ในโลกนี้มานานแล้ว แต่ไม่มีเพื่อนเลย — เธอถอนหายใจอย่างเศร้า
แล้วเลชีล่ะ เขาไม่ใช่เพื่อนของคุณหรือ? — อีวานตอบ ยังคงเช็ดฝุ่นอย่างระมัดระวัง
ผู้เขียวนั่นเหรอ ใช่ เขาแค่อยากดื่มชาของฉัน กับกัดขนมปัง เขาบอกว่า เราผีป่า ไม่มีเพื่อน... — คุณยายคิดครึ่งคิด
เธอจำได้ว่าต้องใส่อีวานุชกะลงในเตาอบ แต่เธอไม่อยากทำ การสนทนาน่าสนใจ ยากะตัดสินใจรอ เธอสามารถทำได้ตลอดเวลา แต่ผู้สนทนาเช่นนี้อาจไม่มีอีกแล้ว
เสร็จแล้ว ยายคะ ตอนนี้สะอาดและอบอุ่น มาเอาฟืนใส่เตาอบกัน จะอุ่นขึ้นอีก
เธอ อีวาน ฉลาดจริงๆ — ยากะเริ่มพูด อย่างเศร้า — ขอบคุณที่ช่วยเหลือ และพูดคำดีๆ แต่เธอได้ยินไหม ว่าบาบา ยากะทำอะไรกับแขก?
ได้ยินแล้ว ได้ยินสิ คุณใส่เขาลงในเตาอบด้วยพายเหล็ก
ใช่ ฉันใส่ คุณเข้าใจ นั่นคือหน้าที่ของฉัน ทุกคนต้องทำหน้าที่ของตัวเอง คุณเข้าใจไหม?
เข้าใจสิ เข้าใจ แล้วคุณจะใส่ฉันลงในเตาอบด้วยเหรอ?
นั่นแหละ ปัญหา คุณเข้าใจใจฉัน ฉันชอบคุณ ฉันรักษาคุณด้วยหัวใจแก่ของฉัน แต่เลชีจะด่าฉัน ถ้าฉันปล่อยคุณไป — ยากะบอกอีวานอย่างเศร้า
ถ้าไม่มีทางออก ก็ใส่ฉันลงไป — อีวานพูดโดยไม่ลังเล
แล้ว? คุณไม่กลัวเลยหรือ? คุณจะไม่หนีหรือ? คุณจะไม่พยายามหลอกฉัน? มีคนมาที่นี่ครั้งหนึ่ง เขาเสนอให้ฉันนั่งบนพายเหล็กเอง!
ฉันจะทำได้ไง ถ้าเลชีจะด่าคุณ ก็ต้องให้ฉันเข้าเตาอบ ฉันเข้าใจทั้งหมด แต่ฉันอยากขอบคุณคุณ สำหรับการต้อนรับที่ใจดี ชาอร่อยมาก มีสมุนไพรด้วย ตอนนี้... ก็ได้แล้ว
อีวานุชกะ-ผู้ฉลาดเอาพายเหล็ก เอาฟืนใส่เตาอบ และเริ่มขึ้นไปบนพายเหล็ก
รอสักครู่! ฉันทำไม่ได้
ยายคะ! อย่าเป็นห่วง นี่คือหน้าที่ของคุณ ฉันเข้าใจทั้งหมด
ลงมาจากพายเหล็ก เร็ว — ยากะสั่ง
ไม่ลงหรอก ไม่ต้องเสียที่ดีๆ เพราะฉัน
ลงมา ฉันบอกให้! นี่คือบ้านของฉัน ฉันทำอะไรก็ได้ ถ้าฉันบอกว่าไม่ใส่คุณลงในเตาอบ ก็ไม่ใส่! — ยากะพูด และเดินไปที่เตาอบ เพื่อไล่อีวานุชกะออก
อีวานลงมาจากพายเหล็ก และพูด
ขอบคุณ ยายคะ บาบา ยากะ ฉันจะไม่ลืมความเมตตาของคุณ และเราจะไล่เลชีออกไปด้วยกัน
แล้วเธอจะไล่เขาออกได้ไง เขาอาศัยอยู่ในป่านี้นานกว่าฉัน ไม่มีใครไล่เขาออกได้ แม้แต่ไม้กวาด
ฉันรู้วิธีหนึ่ง เราไม่สามารถไล่เขาออกได้ แต่เราสามารถทำให้เขาพอใจได้...
และอีวานุชกะ-ผู้ฉลาดบอกแผนของเขา วิธีที่จะทำให้เลชีผู้ชั่วร้ายกลายเป็นคนดี อีวานุชกะและบาบา ยากะเริ่มเตรียมตัวสำหรับการมาของเลชี
เมื่อเข้าใกล้เย็น เลชีปรากฏตัวขึ้นมาที่กระท่อมบนขาไก่ เขาไปหาบาบา ยากะ แต่เธอไม่เปิดประตู เขาเดินไปมา เดินรอบกระท่อม และพูด:
เธอทำไมไม่เปิดประตู แม่ม่าย?
จู่ๆ เลชีได้ยินเสียงใครสักคนตีท่อนไม้ด้วยไม้ เป็นพิธีโบราณเพื่อดึงดูดเลชี เขาเดินไปหาเสียง เห็นอีวานและบาบา ยากะยืนอยู่
เธอคิดอะไรอยู่ ยากะ? ทำไมไม่ใส่อีวานลงในเตาอบ? นี่ไม่ใช่การทำลายกฎของป่า ฉันจะสอนเธอทั้งคู่ตอนนี้ ฉันจะขัดเขวาคุณ
เลชีเพิ่งจะใช้เวทมนตร์ต่อยากะและอีวาน เมื่อเขาเห็น — พวกเขาสวมเสื้อผ้าคว่ำหน้า นี่คือการป้องกันโบราณจากผีป่า เขาเข้าใจว่าเขาทำไม่ได้อะไร
เลชีที่รัก มาตกลงกันเถิด — อีวานพูด
ไม่ได้ ฉันไม่เคยเจรจากับอีวานุชกะ-คนโง่มาก่อน! และฉันไม่ตั้งใจจะทำ!
เขาไม่ใช่คนโง่ เขาฉลาด เลชี อย่าดื้อ มาตกลงกันเถิด วิธีที่เราจะอยู่ร่วมกันในสันติภาพ คุณเหนื่อยจากการขู่แขกไม่ได้หรือ? เธอเป็นผีป่า ต้องดูแลป่า ดูแลสัตว์ป่า แต่เราทำเรื่องไร้สาระมาหลายปีแล้ว — ยากะเริ่มโน้มน้าวเลชี
ขณะที่บาบา ยากะพูด อีวานุชกะ-ผู้ฉลาดเอาลูกกวาดออกมาจากกระเป๋า วางลูกกวาด ขนมปัง คุกกี้ บนตั้งไม้ เขาอ่านในหนังสือเล่มหนึ่งว่า วิธีนี้จะทำให้เลชีพอใจได้
เลชีเห็นของขวัญ และพูด:
เธอพยายามซื้อฉัน ทำให้ฉันพอใจ...
ไม่ได้ เก่า เราคิดถึงเธอ เพื่อให้เธอตัดสินใจด้วยตัวเอง สิ่งที่เธอชอบมากกว่า: ขู่คนหรือตกลงกับพวกเขา
อ๊ะ ได้แล้ว ให้ลูกกวาดของเธอมา ก็ได้ เธออยากได้อะไร?
โปรดหยุดขู่ทุกคนในป่า และใส่เขาลงในเตาอบ ถ้าแขกหลงทาง เราสามารถช่วยเขาได้ — หาทางกลับบ้าน แต่ถ้าคนมาในป่าด้วยเจตนาไม่ดี นั่นคือหน้าที่ของคุณ
ตกลง ตกลงแล้ว — เลชีพูดอย่างไม่เต็มใจ ขณะเก็บลูกกวาด
ฉันต้องไปแล้ว ยินดีที่ได้รู้จักคุณ — อีวานพูด หันไปหายากะและเลชี
อีวานุชกะ อย่าลืมยายคะ มาดื่มชากับแยมสิ ฉันจะอบขนมปัง เราจะเชิญเลชี และเธอจะบอกเราว่าคนในหมู่บ้านอยู่ยังไง
แน่นอน ด้วยความยินดี!
อีวานุชกะ-ผู้ฉลาดกลับบ้านโดยไม่มีเหตุการณ์ใดๆ และบอกพ่อว่า ตอนนี้ทุกอย่างในป่าจะเปลี่ยนไป ใครที่เข้าป่าด้วยเจตนาดี จะหาทางกลับบ้านได้เสมอ และถ้าไปเก็บเห็ด เก็บเบอร์รี่ ต้องทำให้เลชีพอใจ วางลูกกวาดบนท่อนไม้ เขาจะนำเธอไปยังทุ่งเห็ด
แต่ถ้าใครเข้าป่าด้วยเจตนาไม่ดี เผาไฟ หรือจับกระรอก ให้เขาระวังเลชีกับบาบา ยากะ พวกเขาจะไม่ยอมให้ ถ้าโชคดี ก็หนีขาไปได้