Ta historia wydarzyła się bardzo dawno temu. Usłyszała ją moja prababcia i opowiedziała mojej babci, a ona mnie. Wam tę historię opowiem ja, a wy wierzcie, albo nie wierzcie, jak chcecie.
Wiele lat temu żyli na ziemi ludzie odważni i silni. Piękni byli duszą i ciałem. Nazywali siebie Nartami, a miejsce, w którym mieszkali, nosiło melodyjną nazwę Alania – miejsce magicznego piękna! Ośnieżone szczyty wznoszące się ku błękitowi wysokiego nieba, górskie wąwozy o bajkowej urodzie, szmaragdowe wzgórza i turkusowe jeziora… Powietrze czyste i przezroczyste jak kryształ. Jest przepełnione subtelnym aromatem… mmm… rzadkich kwiatów: przezroczystych edelweissów, alpejskich rododendronów, górskich irysów, świeżej łąkowej trawy oraz niezwykłego ciepła, które płynie z samych głębin tej ziemi.
W takim miejscu żył Mistrz o złotych rękach. Ludzie się dziwili: wszystko, czego dotknęły ręce Mistrza, jak za dotknięciem czarodziejskiej różdżki zamieniało się w piękno. Mistrz pracował dużo, pomagając małym i dużym, radując dzieci i dorosłych.
Pewnego dnia, po ciężkiej pracy, Mistrz usiadł pod drzewem, żeby trochę odpocząć, i nie zauważył, kiedy zdrzemnął się. Przez sen dochodził do niego szum lasu, ryk rwącej górskiej rzeki, a nagle gdzieś wysoko nad jego głową rozległ się świergot ptaków. Ćwierkały, przekrzykując się nawzajem, jakby chciały jak najszybciej czymś się podzielić.
Mistrz, nie otwierając oczu, słuchał…
Nie dziwcie się. Rozumieć język zwierząt i ptaków nasz Mistrz potrafił bez trudu, bo bardzo kochał i chronił przyrodę.
Na gałęzi drzewa, sądząc po głosach, siedziały trzy maleńkie ptaszynki.
Ćwiriri, ćwiriri, jakież piękne głosy mają nasze siostrzyczki – zaćwierkała jedna z ptaszyn.
Tak – podjęła druga – potrafimy śpiewać i smutno, i radośnie. A jeszcze dźwięcznie i lekko.
Ciekawe – wtrąciła trzecia – czy jest ktoś, kto potrafi śpiewać równie pięknie jak my?
Ależ bzdura, raczej nie, nie! – zgodnie orzekły wszystkie trzy ptaszyny, zerwały się i odleciały.
Wtedy Mistrz się obudził. Zamyślił się… Ptasia rozmowa zaniepokoiła go i zainspirowała. Nie mogąc powstrzymać pragnienia tworzenia, zerwał się i zabrał do pracy.
Wszedł Mistrz na zalesioną górę, na południowym zboczu – tam, gdzie słońce hojnie obdarza ciepłem wszystko dookoła. Zobaczył duży, mocny krzew leszczyny i z grubej gałęzi wyrzeźbił okrągłą misę. Naciągnął dwie struny z końskiego włosia i instrument zagrał tak przeciągle, żałośnie, że serce się ściskało. I zapłakały wtedy las i góry. Nagle, znikąd, nadciągnęły chmurki i z nieba polały się łzy… Tak smutno i żałośnie grał ten instrument.
Wydawałoby się, że nic prostszego: dwie struny i drewniany korpus, a brzmi jak ludzki, skrzypiący głos. Nie w każdych rękach zagra – tylko w czułych i dobrych.
Długo Mistrz patrzył na swoje dzieło i nadał mu imię, tak jak rodzice nadają imię swojemu dziecku. Nazwał je Kisyn-fandyr (od słowa „kis” – włos).
Następnego dnia, tam, gdzie trzy rzeki łączyły się w jeden nurt u podnóża trzech gór, Mistrz zobaczył potężny czarny cedr. Szumiał puszystymi gałęziami.
Mistrz wybrał pień z jednego kawałka drewna i wyrzeźbił trójkątną podstawę, podobną do łuku, i naciągnął struny. Wtedy nagle słońce, które chowało się za ponurymi chmurami, wyjrzało. Tuż przed Mistrzem opadło na ziemię dwanaście najjaśniejszych promieni słonecznych. Wydawało się, że wyskoczyły właśnie z niebiańskiego „słonecznego wodospadu”. Przeskakując z jednej struny na drugą, zaczęły grać…
I popłynęła melodia delikatna, słoneczna, migocząca. Brzmiała tak pięknie, że wszystko dookoła zamarło w zachwycie. Wydawało się, że instrument sam gra niezwykle piękną melodię. Jakaś siła unosiła go coraz wyżej i wyżej, w czyste lazurowe niebo.
Nikt nie śmiał drgnąć, żeby nie spłoszyć tego głosu: rozsypywał się po wzgórzach i górach, rozlewał po szmaragdowej trawie, dzwonił na wysokim niebie.
Niesamowity cud! – pomyślał Mistrz. – Nigdy nie sądziłem, że promienie słoneczne mogą być tak wprawnymi muzykami!
Mistrz nazwał instrument fandyr, co znaczy „muzyka”.
Trzeci instrument powstał z łodygi trzciny, w której Mistrz wywiercił dziurki, i zabrzmiała muzyka tak lekka i dźwięczna, jakby grał ją górski wiatr. Mistrz nazwał instrument uadyndz, co znaczy „oddech”.
Gdy tylko zagrał uadyndz, zaczęło dziać się coś niezwykłego: rzeki wystąpiły z brzegów; zbocza gór pokryły się zielonym dywanem; na łąkach pojawiły się różnorodne kwiaty, wśród nich zaczęły fruwać motyle i pszczoły; niedźwiedzie obudziły się z zimowego snu i wyszły ze swoich legowisk. Nadeszła prawdziwa wiosna…
Mistrz z zachwytem patrzył na to, co się działo, i mówił: „Dźwięki tych instrumentów przyniosły do naszego domu fārn – niebiańską łaskę. Niech więc zawsze brzmi czarodziejska muzyka – fandyr!”
Od tej pory pracował przy dźwiękach melodii. A melodie same układały się w pieśni, które wielbiły wszystko, co Mistrz widział dookoła: piękne kwiaty, kryształowe góry, przejrzyste rzeki, błękitne jeziora. Wszystko, co żyło i rosło na rodzimej alańskiej ziemi. Muzyka opowiadała o wszystkim, co przepełniało duszę Mistrza.
W dźwiękach instrumentów muzycznych (fandyru, kisyn-fandyru i uadyndz), stworzonych przez Mistrza, ludzie zaczęli znajdować pocieszenie, gdy przychodziła bieda. A kiedy spotykało ich coś dobrego, wylewali swoją radość w pięknym brzmieniu.
Dlatego w ludzie zaczęto mówić, że są pieśni na każdą okazję i nie ma człowieka, który przez całe życie nie zaśpiewałby własnej pieśni.
Niech więc zawsze brzmi czarodziejska muzyka – fandyr!
