W gęstym, nieprzebytym lesie, wśród wysokich starych drzew stała mała chatka. Stoi ta chatka na trzech nogach, ale nie zwykłych, a kurzych. Stare deski porośnięte mchem, kwiatowe zasłonki wyblakły, a z komina dniem i nocą wydobywa się czarny-czarny dym. W tym domu mieszka babcia. Mieszka tam już dawno, ponad sto pięćdziesiąt lat. A tę babcię każdy zna, ale nie każdy widział. Wiele bajek o niej napisano, wiele piosenek złożono, ale nie wszystkie są prawdziwe. W tym starym, na pierwszy rzut oka opuszczonym domu, mieszka prawdziwa Baba Jaga.
Ciemną nocą nie śpi, w chatce na kurzych nóżkach świeci się światło w oknie. Siedzi Baba Jaga z Leśnikiem i pija herbatę. O swoim samotniczym życiu prowadzi rozmowę:
Powiedz mi, Leśniku, czy jesteś mi przyjacielem?
Ty, Babko, całkiem straciłaś rozum, u nas, u potworów, nie ma przyjaciół. Każdego, kto przejdzie, straszamy i wsadzamy do pieca.
A dlaczego ty, zielony, jesz moje suchary i pijesz herbatę litrami, jeśli nie jesteśmy przyjaciółmi?
Cóż, jak inaczej? Musimy sobie pomagać, bo sami zginiemy w tym nieprzebytym lesie.
Znaczy, że na starość nie mam ani jednego przyjaciela. Cóż za rzecz.
Ty, Jago, nie zajmuj się głupotami, a lepiej wrzuć drewna do pieca, bo zamarznemy. Pij herbatę z dżemem i idź spać. Jutro powinni nam przysłać kolejnego Ivanuszkę-głupka, musimy zrobić wszystko jak zwykle. Ja go będę gonić po lesie, a gdy się zmęczy, wyślę go do ciebie. Ty go nakarm, napój i wsadź do pieca. Umowa stoi?
Ech, Leśniku, co mi pozostaje. Znam swoje obowiązki, robię to samo już tyle lat.
No i dobrze, pójdę się przygotować, Baba Jago, na przyjęcie gościa.
Następnego dnia Jaga była nie sobą. Dobrze rozgrzała piec, upiekła pyszne bułeczki do herbaty dla Ivanuszki i jakoś szczególnie się starała tym razem. Poszła nawet do lasu i zebrała smacznych ziół, żeby dodać do herbaty. Usiadła przy oknie, odsunęła zasłonki i zaczęła wypatrywać Ivanuszkę. Minęła godzina, druga, gość się nie pojawia. Baba Jaga się zmęczyła i zrobiło jej się smutno:
Ech, już sto lat to samo. A po co, nie rozumiem.
Zamknęła oczy i zasnęła. Spałaby do wieczora przy oknie, gdyby nie usłyszała natrętnego pukania do drzwi.
Czy tu ktoś mieszka? — zapytał nieznajomy męski głos.
Baba Jaga ze snu prawie zapomniała, że powinna odpowiedzieć podróżnikowi. Przetarła oczy i mówi:
Stań w lesie tyłem, do chaty przodu.
A nie możecie po prostu otworzyć drzwi? — poprosił natrętnie męski głos.
Innym razem Baba Jaga by się rozgniewała i przestraszyła podróżnika, ale tym razem niespodziewanie dla siebie powiedziała:
Idę, idę, kochany.
Otwierając drzwi, Baba Jaga obejrzała gościa. Nie był podobny do zwykłego Ivanuszki-głupka. Miał mądre-mądre spojrzenie, a na głowie nie było piegów, a w rękach trzymał bukiet kwiatów.
Czy przypadkiem nie pomyliliście drzwi? — postanowiła upewnić się u podróżnika babcia.
Jesteś Babcia Jago? — zapytał mężczyzna.
Nikt mnie tak jeszcze nie nazywał... — wzruszyła się Jaga, — Wszyscy mówią "babka" i "jedzka", a Leśnik wręcz "starą kruką" mnie zwie. A ty kim jesteś? Iwanem-głupkiem?
Jestem Iwan, ale nie głupek. Ivanuszka-Sprytny. Ojciec wysłał mnie do lasu, żebym zdecydował, co zrobić z Babą Jagą, jak ją pokonać. Mówię ci to szczerze, bo nie zamierzam cię pokonywać. Przyniosłem ci kwiaty. Leśnik oczywiście gonił mnie po lesie, ale dzięki niemu znalazłem piękną polanę, na której rosną takie kwiaty, — Ivanuszka-Sprytny podał Babie Jadze bukiet.
Stara kobieta przyjęła kwiaty i się zmieszała. Nie wiedziała, gdzie je postawić. Przetarła kurz z okna, nalała wody do starego słoika i postawiła na parapecie.
Wejdź no. Będziemy pić herbatę. Pewnie jesteś zmęczony bieganiem po lesie.
Dziękuję, babciu, chętnie piję z wami herbatę i jem pierniki.
Opowiadaj, gdzie mieszkasz, czym się zajmujesz.
A może lepiej opowiesz mi o sobie? Żeby miał o tobie właściwe wyobrażenie. W wiosce mówią, że jesteś "złą starą", ale ja nie wierzę słowom ludzi. Oni, nie znając, obrażają taką wspaniałą babcię.
Oj, oj, co ty mówisz, wnuczku. Czy można tak starej Jagę nazywać. Sto pięćdziesiąt lat tu mieszkam, a do wioski nigdy nie byłam. Sam widzisz, jak skromnie żyję.
Widzę, widzę, przytulna chatka.
Ech, kłamiesz, Ivanuszka, a jeszcze sprytny, gdzie tu przytulnie, wszędzie kurz.
To szybko to naprawimy, — powiedział Ivanuszka, wstając od stołu, — Gdzie macie szmaty, wiadra? Rozumiem, że wam trudno się schylać, w waszym wieku, zaraz wszystkie podłogi umyję i kurz przetę.
Nie, nie, nie trzeba, — zaczęła narzekać stara kobieta.
Ivanuszka tymczasem sam znalazł wiadro, nalał wody, wziął szmatę i zaczął myć podłogi i przetierać kurz. Baba Jaga patrzy na niego i nie może się nadziwić: jaki to zwinny chłopak, umiejętnie obchodzi się ze szmatą.
U mnie, kochany, goście rzadko bywają, sam rozumiesz. Tyle lat na świecie żyję, a przyjaciół sobie nie zdobyłam, — smutnie westchnęła.
A Leśnik? Nie jest ci przyjacielem? — odezwał się Iwan, dalej starannie wycierając kurz.
Ten zielony? Chce tylko pić moją herbatę i jeść suchary. Mówi, że u potworów nie ma przyjaciół... — zamyśliła się stara.
Przypomniała sobie, że powinna wsadzić Ivanuszkę do pieca, ale nie chciało jej się, rozmowa była ciekawa. Postanowiła Jaga czekać, zawsze zdąży to zrobić, a takiego rozmówcę może już nigdy nie spotka.
Gotowe, babciu, teraz u was czysto i przytulnie. Wrzućmy drewna do pieca, będzie jeszcze cieplej.
Ty, Iwan, naprawdę jesteś sprytny, — powiedziała Jaga ze smutkiem, — dziękuję ci za pomoc i miłe słowa, ale słyszałeś chyba, co Jaga robi z podróżnikami?
Jak nie słyszeć, słyszałem. Wsadzacie ich do pieca na łopacie.
Tak, wsadzam. Sam rozumiesz, taka praca. Każdy musi robić swoje. Rozumiesz?
Oczywiście, rozumiem. I mnie chcecie wsadzić do pieca?
W tym właśnie rzecz, że się mi spodobałeś. Jesteś dobrym człowiekiem, przywiązałam się do ciebie całym swoim starym sercem, a Leśnik będzie mnie łajać, jeśli cię wypuszczę, — smutnie powiedziała Ivanowi Jaga.
No, jeśli nie ma innego wyjścia, wsadzajcie, — bez wahania powiedział Iwan.
I co? Nawet się nie boisz? I nie uciekniesz? I nie będziesz mnie oszukiwać? Był tu jeden, który zaproponował, żebym sama usiadła na łopatę!
Jak mogę? Jeśli Leśnik będzie was łajać, to muszę do pieca. Rozumiem wszystko. Tylko chciałem wam podziękować za gościnność. I herbata była dobra, smaczna z ziołami. Cóż, teraz już...
Ivanuszka-Sprytny wziął łopatę, wrzucił drewna do pieca i zaczął wchodzić na łopatę.
Czekaj! Nie mogę tak.
Ale babciu! Nie martw się, to wasza praca, wszystko rozumiem.
Schodź z łopaty, szybko, — rozkazała Jaga.
A nie schodzę, nie chcę wam odbierać takiego dobrego miejsca pracy.
Schodź, mówię! Rozkazywał się, moja chatka, robię co chcę. Jeśli mówię, że nie będę cię wsadzać do pieca, to nie będę! — powiedziała Jaga i podeszła do pieca, żeby Ivanuszkę spędzić.
Iwan zszedł z łopaty i powiedział:
Dziękuję wam, Babciu Jago, nie zapomnę waszej dobroci, a Leśnika razem z wami przegonimy.
A jak myślisz go przegnać? On w tym lesie mieszka dłużej niż ja, nie wygonitesz go nawet miotłą.
Znam jeden sposób. Wygnać go nie możemy, ale możemy go zadowolić...
I opowiedział Ivanuszka-Sprytny swój plan, jak złego Leśnika leśnego uczynić dobrym. Zaczęli się Ivanuszka i Baba Jaga przygotowywać na przyjście Leśnika.
Pod wieczór pojawił się przy chatce na kurzych nóżkach Leśnik. Podszedł do Baby Jagi, ale ona nie otwiera. Chodził, błąkał się wokół chatki i mówi:
Ty co, stara, nie otwierasz?
Nagle Leśnik słyszy, jak ktoś puka w pień drewna. To stary obrzęd, żeby przyciągnąć Leśnika. I poszedł on na ten dźwięk. Widzi, stoją Iwan i Baba Jaga.
Ty co to wymyśliłaś, Jago? Dlaczego Iwana do pieca nie wsadziłaś? To nie w porządku, naruszać porządek lasu. Zaraz wam obojgu się dostanie. Będę was łaskotać, pamiętajcie.
Właśnie miał Leśnik skierować swoją magię na Jagę i Iwana, gdy widzi — ich ubranie jest założone na lewą stronę. To stara ochrona przed duchem Lasu. Zrozumiał wtedy, że nic nie może zrobić.
Drogi Leśniku, może się umówmy, — powiedział Iwan.
Jeszcze czego! Nigdy nie negocjowałem z Ivanuszkami-głupkami! I nie zamierzam!
A on nie głupek, on sprytny. Leśniku, nie bądź uparty, umówmy się, jak nam żyć w pokoju. Czy ty sam nie zmęczyłeś się już straszyć podróżników? Ty jesteś duchem lasu, powinieneś pilnować lasu, dbać o zwierzęta, a my z tobą już tyle lat zajmujemy się głupotami, — zaczęła przekonywać Leśnika Jaga.
Podczas gdy Baba Jaga mówiła, Ivanuszka-Sprytny wyjął z worka słodkie cukierki, pierniki, ciastka i rozłożył je na pniu. Czytał w jednej książce, że Leśnika można tak zadowolić.
Widząc dary, Leśnik mówi:
Chcecie mnie przekupić, zadowolić...
Co ty, stary, my o tobie myślimy. Żebyś ty sam podjął decyzję, co ci bardziej odpowiada: straszyć ludzi czy się z nimi umówić.
Ech, dobrze, dajcie wasze cukierki, niech będzie. Co w zamian chcecie?
Proszę, przestańcie straszyć wszystkich w lesie i wsadzać do pieca. Jeśli podróżnik się zgubił, możecie mu pomóc — pokazać drogę do domu. A jeśli człowiek przyszedł do lasu ze złymi zamiarami, to już wasza sprawa, jak się z nim obejść.
Dobrze, umowa stoi, — niechętnie powiedział Leśnik, zbierając cukierki.
Muszę już iść, cieszę się, że się poznaliśmy, — powiedział Iwan, zwracając się do Jagi i Leśnika.
Ivanuszka, nie zapominaj o babci Jadze, zachodź na herbatę z dżemem. Upiekę pierniki, zaprosimy Leśnika. A ty nam opowiadać będziesz, jak ludzie w wiosce żyją.
Oczywiście, z przyjemnością!
Ivanuszka-Sprytny wrócił do domu bez przygód i opowiedział ojcu, że teraz wszystko w lesie będzie inaczej. Kto pójdzie do lasu z dobrymi zamiarami, zawsze znajdzie drogę do domu. A jeśli po grzyby czy jagody, to trzeba zadowolić Leśnika, położyć mu cukierek na pniu, wtedy wyprowadziłci na polanę pełną grzybów.
Ale jeśli ktoś pójdzie do lasu ze złymi zamiarami, palić ogniska lub łowić wiewiórkę — niech się Leśnika i Baby Jagi obawiają, oni nie będą dla nich łaskawi, szczęście jeszcze, jeśli nogi uniosą.