Żył sobie Gaz, sam sobie władca. Mieszkał samotnie na bagnie i nikogo nie słuchał. I nie było kogo słuchać: miejsce przeklęte, nikt tu nie zagląda, co najwyżej żaby, i te nawet nie kumkają od wilgoci. Kruki też omijają to bagno. Zgniłe, brudne, grzęzkie, że aż strach: zapadniesz się w topielisko po same uszy.
Gaz był zresztą taki sam z natury. Z wysoka spoglądał na ludzi i śmiał się: patrzcie no, jacy tacy, przyszli na moje bagno!
Z daniną czy z pokłonem? Nie?! No to palę-palę, bagno tłukę, tłukę-tłukę, straszyć chcę!
Straszył ludzi często, ale zawsze na różne sposoby: przed jednymi zapalał się niebieskimi iskrami, a potem znikał. Ludzie widzieli w tych iskierkach oczy leszego albo wodnika. Przed innymi uhukiwał jak leśna sowa. A przed trzecimi tańczył i hasał tak, że aż ziemia drżała. Ale pewnego razu zdarzyło się coś, co kazało Gazowi zdjąć koronę i spojrzeć na świat innymi oczami…
Działo się to jesienią. Było chłodno i pochmurno, koniec października albo początek listopada. Dni bez deszczu było coraz mniej, lało jak z cebra. Wreszcie wyjrzało słońce.
Wiejskie dzieciaki wybiegły z domów: skaczą, bawią się, łajają wiatr i deszcz, a chwalą bogów Peruna i Swaroga, boga słońca. Marysia też. Rozłożyła lalki na ganku i siedzi, bawiąc się z nimi. A potem zerwała się i pobiegła do chłopaków grać w palanta!
Tego dnia Marysia wróciła do domu zdyszana, bo grała w palanta, i zobaczyła, że ojciec się szykuje: wziął charty, strzelbę, skórzaną torbę na chleb i pakuje tobołek.
Marysiu, idę na polowanie za Przeklęte Bagno. Mówią, że zwierzyny tam bez liku! Stasiek z ojcem chodził i przyniósł dwa głuszce i trzy zające! A ryb tam za bagnem jest mnóstwo. Podobno jest tam jakaś rzeka, a ryb w niej można łopatą wybierać! Wacław z Bolesławem pojechali i złapali sieć sandaczy! Pójdę i ja, może coś przyniosę, jeśli rzeka rzeczywiście tam jest.
Tato, pozwól mi iść z tobą i weź jeszcze Burka!
Dobrze. Tylko pojadę konno, a ty usiądziesz za mną. Pójdę zaprząc Gwiazdkę.
Ojciec Marysi, Stanisław, zaprzągł klacz Gwiazdkę i wyruszyli. Jadą przez wieś, a Staś wita się z każdym: „Szczęść Boże!”
Wyjechali i jadą przez las. Gwiazdka pędzi, a za nią z szczekaniem biegną charty. Siedem psów, jeden jak drugi: oczy jak u wilka, złe, łapy szybkie jak u zajęcy, zęby ostre jak u rysia. Wszystkie czarne jak smoła, ogromne, zwinne, chytre, sprawne, na trop wpadną i bez zdobyczy nie wrócą.
Staś i Marysia jadą przez las. A oto i bagno.
Nie odchodź ode mnie, nie bez powodu to bagno nazywają Przeklętym.
A dlaczego?
Wielu łowców bogactw ziemi tu zginęło. Słyszałem, że dawniej rąbano tu las, stały domy, kuźnie i cerkiew. Ale potem ludzie stąd odeszli i bez drzew-olbrzymów wszystko zaczęło zarastać. Potem zaczęto tu znosić śmieci, a potem sąsiednia rzeka wiosną wylała i wszystko utonęło. Zalęgły się żaby i pijawki. Potem nasi myśliwi dowiedzieli się o tej rzece i zaczęli chodzić za bagno polować i łowić ryby, ale nie wszyscy wracali. Jednych rozszarpały dzikie zwierzęta, innych wciągnęła otchłań, a jeszcze inni po prostu zabłądzili w lesie. Tak opowiadał Staś, przywiązując wstążkę do gałązki młodej brzózki.
Jadą dalej. Dotarli już do grzęzawiska. Nagle Staś zatrzymał klacz i charty, wpatrzył się w dal. Potrząsnął głową i znów spojrzał. Przeciera oczy, a nie może zrozumieć.
Co tam, tato?
Niebieskie ogniki… Chyba wodnik.
Pokaż, zobaczymy.
Chodźmy.
Staś naładował strzelbę, puścił charty i pomógł Marysi zsiąść z konia.
Idą, nic. Nagle przed ich oczami pojawił się Gaz, przybrał postać niebieskiego carewicza. Nie chciał ich od razu straszyć, tylko sprawdzić, kim są i po co przyszli.
Kto śmiał przyjść na moją ziemię? Z daniną czy z pokłonem?
Bez daniny i bez pokłonu, idziemy przez bagno, chcemy zapolować na zwierzynę leśną i na ryby wodne.
JAK?! Wy, bez pokłonu, do mnie, Władcy Bagien?! Czyż ci głowa nie jest droga?! No to palę-palę, bagno tłukę, tłukę-tłukę, straszyć chcę!
Zakręcił się Gaz, zafukał i ziemia zadrżała. Gdy zaczął tupać ze złości, rzeki wystąpiły z brzegów. Gdy zawył, wszystkie ptaki pospadały z drzew.
Nie jestem z tych, co się boją! A za to, że ludzi straszysz albo w grzęzawisko wciągasz, będziesz przez trzysta lat bezpański, nikomu niepotrzebny. Ludzie zapomną, a zwierzątka i ptaszki drogę tu zapomną, i dopiero po trzystu latach, jeśli się poprawisz, przypomną sobie, kim jesteś.
I Gaz rzeczywiście się poprawił. Zrozumiał, że nie jest Carem całej ziemi i nieba, zrozumiał, że trzeba pomagać ludziom, i przeprosił Marysię i jej ojca. I do dziś pomaga: gotuje nam jedzenie, zimą ogrzewa w mroźne noce, topi rudy i metale, napędza statki, pociągi i samochody.
Ten Gaz nazywa się metan. Ale trzeba się z nim obchodzić ostrożnie: zakręcać kurki palników na kuchence gazowej, nie zostawiać kuchenki bez nadzoru, dzwonić pod numer 112, gdy poczujecie zapach gazu, i wychodzić z mieszkania, ostrzegając sąsiadów. Inaczej przypomni sobie dawne nawyki i znów stanie się zarozumiały i dumny.